Hoofdlijn

Nieuwe bestuursperiode: aan de slag voor Utrecht

Utrecht staat aan het begin van een nieuwe collegeperiode waarin we grote maatschappelijke opgaven het hoofd bieden. We zien de druk op de woningmarkt, van klimaatverandering en de verschillen tussen inwoners toenemen. Onze stad blijft groeien. Juist daarom kiezen wij ervoor om te blijven investeren in wat voor Utrechters het verschil maakt: wonen, verduurzaming en kansengelijkheid. In 2027 besteden we ruim 2,4 miljard euro aan onze stad en zet de gemeente extra stappen op de grote uitdagingen in onze stad. We pakken het woningtekort aan door op verschillende plekken in Utrecht woningen te bouwen, met blijvende aandacht voor voldoende betaalbare woningen en een eerlijke verdeling van woonruimte. We werken aan een klimaatbestendige en toekomstbestendige stad door meer ruimte te maken voor groen en water, isolatie van woningen en panden te stimuleren en te investeren in een betrouwbaar en duurzaam energiesysteem. We zorgen voor de voorzieningen waarop Utrechters elke dag vertrouwen, zoals wegen en riolering.
Ook investeren we in de leefbaarheid van onze wijken. We trekken geld uit voor fijne en veilige buurten, woningbouw, groen en de verduurzaming van woningen en scholen. We onderhouden de openbare ruimte, versterken sport-, cultuur- en ontmoetingsvoorzieningen en zetten extra in op veiligheid en het tegengaan van overlast.

We zetten met deze begroting de eerste stap naar een belangrijk uitgangspunt van het coalitieakkoord: we willen het verschil maken voor inwoners en stellen daarom de uitvoering centraal. Zo maken we niet alleen plannen voor de toekomst, maar zorgen we ook dat inwoners vandaag al merken dat hun stad schoon, veilig, groen en prettig blijft om in te wonen. We willen het verschil maken in het dagelijks leven van Utrechters: met een betaalbare woning, een schone en veilige straat, een groen plein, een sportplek dichtbij en ondersteuning wanneer dat echt nodig is.

We weten dat er veel onzekerheden blijven, waarbij wij afhankelijk zijn van ontwikkelingen buiten de eigen invloedssfeer. De bijstelling van de middelen voor onder andere jeugdhulp, ontwikkelingen rondom het gemeentefonds en de aanpak van netcongestie kunnen grote gevolgen hebben voor onze gemeente. Daarom blijven we onze risico's, reserves en financiële positie continu beoordelen en sturen we bij waar dat nodig is.

Ondanks de aanhoudende onzekerheden over bijvoorbeeld de middelen die we van het Rijk krijgen, leveren we een structureel sluitende begroting. Dat wil zeggen dat we elk jaar meer structurele baten dan structurele lasten hebben. We zeilen scherp aan de wind, want we vinden het belangrijk om ook te blijven investeren in de groei van de stad. We houden oog voor de risico’s die hierbij ontstaan, daarom houden we onze reserves op peil. Deze begroting reflecteert een koers die de ambitie van het college combineert met financiële verantwoordelijkheid op de lange termijn.

Om onze stad financieel gezond te houden, hanteren we duidelijke financiële spelregels. We gaan werken met een investeringsplafond van 300 miljoen euro per jaar voor nieuwe investeringen, sturen op een maximale schuldquote van 130% en hanteren een minimale solvabiliteit van 15%. De huidige streefwaarde van 20% wordt een signaalwaarde. We zien graag dat de solvabiliteit rond of boven de 20% blijft, maar de absolute ondergrens is voor ons 15%, omdat we tegelijkertijd onze stad niet op slot willen zetten. Om onze solvabiliteit op peil te houden, voegen we jaarlijks 10 miljoen euro toe aan onze algemene dekkingsreserve. 

Die keuzes betekenen ook dat we niet alleen kijken naar wat we willen uitgeven, maar ook naar hoe we dat betalen. In het coalitieakkoord ligt de focus op uitvoering van plannen. Omdat er minder nieuw beleid wordt gemaakt, wordt er bezuinigd op beleidscapaciteit. Hiermee besparen we een bedrag oplopend tot 11,6 miljoen euro op beleidscapaciteit en overhead. Daarnaast verhogen we de OZB en de toeristenbelasting. Tegelijkertijd schaffen we de hondenbelasting af. Zo zorgen we ervoor dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen en zoveel mogelijk middelen terechtkomen bij de uitvoering van onze plannen in de stad. Omdat we jaarlijks in de jaarstukken onderbesteding zien op tal van terreinen, nemen we maatregelen om de onderbesteding te voorkomen en anticiperen we hier vast op door een post ‘realistisch ramen’ van 10 miljoen euro op te nemen, die op termijn langzaam afloopt.

Utrecht is een stad die blijft groeien en veranderen. Juist daarom vinden we het belangrijk om te blijven investeren. Dit moet financieel verantwoord gebeuren, het investeringsplafond helpt ons hierbij. Zo houden we ruimte om ook in de toekomst te blijven werken aan een stad waar iedereen mee kan doen en waar we komende jaren op kunnen blijven bouwen.

Wat doen we in 2027 en verder?

We besteden in 2027 2,4 miljard euro aan de stad, waarbij we extra inzetten op de grote uitdagingen van de stad: wonen, verduurzaming en kansengelijkheid. We willen vooral de bestaande plannen uitvoeren, we versterken daarnaast de uitvoering van onze dagelijkse taken: een leefbare, veilige en levendige stad en betrouwbare dienstverlening. In 2027 zet het college de eerste stappen van wat is afgesproken in het coalitieakkoord.

Wonen
Onze stad blijft groeien. We willen dat de groei in balans blijft, Utrecht moet een fijne en leefbare stad blijven. We bouwen geen woonwijken, maar gemeenschappen. We zorgen daarbij voor voldoende voorzieningen en groen in de buurt. Een betaalbare woning vinden is voor veel Utrechters lastig. We zetten daarom in op zoveel mogelijk betaalbare woningen met een evenwichtige verdeling en houden aandacht voor groepen die moeilijk toegang hebben tot de woningmarkt. Tegelijkertijd pakken we het woningtekort aan door grootschalige woningbouw te realiseren op verschillende locaties in de stad. We sturen op 80% betaalbare woningbouw bij nieuwe bouwprojecten, waarvan 40% sociaal en 40% huur en koop in het middensegment. In 2027 werken we dit verder uit in de plannen. 

In 2027:

• Werken we aan woningbouwprojecten zoals de Merwedekanaalzone, Cartesiusdriehoek, Beurskwartier, de Hougbouwkavel Leidsche Rijn, de Reitdiepstraat, Kruisvaartkade, Groenewoud, Haarrijn en de Kwekerij. In totaal gaat in 2027 voor ca 3000 tot 5000 huizen de eerste paal in de grond.  
• Werken we samen met eigenaren, ondernemers en omwonenden verder aan de gebiedsontwikkeling van Overvecht Centrum. We bereiden onder andere een kredietaanvraag voor de eerste parkeergarage voor die we naar verwachting eind 2027 ter besluitvorming voorleggen.
• Gaan we aan de slag met het invoeren van een verhuurverordening en verplichte verhuurvergunning (1 miljoen euro vanaf 2028). Waar deze verhuurvergunning geldig is, wordt splitsen ruimer mogelijk gemaakt.
• Moeten we om verdere overbelasting van het net te voorkomen nu slimme oplossingen uitwerken en invoeren. In deze begroting is daarom voor een periode van vier jaar jaarlijks geld vrijgemaakt voor netcongestie, oplopend naar ruim 6,5 miljoen euro.

• Doorstroming vinden we belangrijk, daarom brengen we in 2027 de verhuisadviseur terug.

Verduurzaming

We werken aan een klimaatbestendige en toekomstbestendige stad. Dat doen we door meer ruimte te maken voor groen en water, woning- en pandisolatie te stimuleren en te investeren in oplossingen die bijdragen aan een betrouwbaar en duurzaam energiesysteem. Een klimaatbestendige stad begint met het koesteren van de voorzieningen waar we elke dag op vertrouwen, van bruggen en wegen tot onze riolering. 
In 2027:

• Stimuleren we het nemen van energiebesparende maatregelen bij bewoners en bedrijven met “Utrecht isoleert” waarvoor we 2 miljoen euro structureel vanaf 2027 beschikbaar stellen. De focus ligt op de inwoners en ondernemers die onze hulp het hardst nodig hebben of waar de meeste energiebesparing is te halen.
• We zetten in op circulair bouwen door hergebruik van grondstoffen en gaan verder met de verduurzaming van gemeentelijk vastgoed. Dit doen we onder meer met de opening van een tweede Upcyclecentrum van Utrecht in Lunetten. Voor de uitvoering van de beleidsnota circulair is er vanaf 2027 structureel 1,0 miljoen euro beschikbaar gesteld.
• We realiseren extra koele verblijfsplekken, starten een pilot om smalle straten te vergroenen en dragen met onze subsidie bij aan vergroenen van tien schoolpleinen.
• We herijken onze aanpak bijplaatsingen van afval, containertuintjes worden onderdeel van de aanpak.
• In combinatie met de mogelijkheden die Stedin aanbiedt om stroomverbruik in de piektijden te vermijden maken wij inwoners en bedrijven alert op (on)mogelijkheden (voor- en achter de meter) door middel van advertenties (inwoners) en subsidies (bedrijven).
• Komen er overal in Utrecht meer transformatorhuisjes bij in de openbare ruimte om problematiek rond ons volle stroomnet het hoofd te bieden.

Kansengelijkheid

We investeren in een stad waarin iedereen mee kan doen. Daarom ondersteunen we inwoners met een laag inkomen, investeren we in kansengelijkheid voor met name kinderen en begeleiden we nieuwkomers naar een passende plek in de Utrechtse samenleving. 

In 2027:

• Trekken we 0,440 miljoen euro extra uit voor bestaande armoederegelingen zodat ze blijven aansluiten bij stijgende kosten van levensonderhoud.
• Met een structurele investering van 1,65 miljoen euro vanaf 2027 wordt de leeftijdsgrens voor voorschoolse educatie in de hele stad verlaagd van 2,5 jaar naar 2 jaar. Daarnaast wordt met 0,350 miljoen euro structureel vanaf 2027 de voorschoolse educatie in Kanaleneiland gratis gemaakt, zodat alle kinderen in Kanaleneiland hier ook gebruik van kunnen maken. En versterken de pedagogische basis rondom kinderen en jongeren om te voorkomen dat zij in jeugdhulp terecht komen.
• Zetten we extra in op het verkleinen van gezondheidsverschillen, onder meer met een pilot voor gratis kraamzorg in Overvecht en Kanaleneiland en een gerichte aanpak voor een gezonde en kansrijke start van kinderen.
• Pakken we het Utrechtse Wmo- stelsel aan met de overeenkomst “Wmo aanvullende zorg in de wijk”, waarbij aanvullende zorg altijd écht aanvullend is op de andere zorg en ondersteuning met een stevige sociale basis.
• Met een investering van 0,8 miljoen euro realiseren we een uitbreiding van de locatie voor de Koud Weer Regeling met een vrouwenvleugel.

Samen werken aan een sterke stad
We investeren in lijn met de door de raad aangenomen motie M345 ‘Maak inzichtelijk hoe we Utrecht leefbaar houden’ . Dit doen we door geld uit te trekken voor aantrekkelijke en veilige wijken, woningbouw, groen en de verduurzaming van woningen en scholen. We blijven werken aan toegankelijke en betrouwbare dienstverlening voor inwoners en ondernemers. Daarbij stellen we de bewoner centraal, versterken we de verbinding tussen het gemeentebestuur en de wijken en bieden we laagdrempelige ondersteuning en onafhankelijke klachtbehandeling.  We onderhouden de openbare ruimte en versterken sport-, cultuur- en ontmoetingsvoorzieningen. Verder zetten we extra in op veiligheid, onder andere door het tegengaan van overlast door vanaf 2027 structureel 3,5 miljoen euro hierin te investeren. Zo zorgen we voor buurten waar inwoners prettig kunnen wonen, ontspannen en elkaar ontmoeten.

In 2027:

• Voeren we 30 km/u in op wegen zonder vrijliggend fietspad en blijven investeren in fiets- en parkeerinfrastructuur. We blijven inzetten op deelmobiliteit, waar in Utrecht goed gebruik van gemaakt wordt.
• Breiden we het aanbod van sport-, cultuur- en ontmoetingsvoorzieningen verder uit.
• Is de sleuteloverdracht voor het Kinderboeken- en Literatuurmuseum in Magazijn de Zon aan de Oudegracht.
• Versterken we de veiligheid in de stad en richten we onze inzet op de bestrijding van ondermijnende (drugs-)criminaliteit en het terugdringen van toenemende overlast.
• Zetten we in op een leefbare en levendige stad, we trekken hierin samen op met ondernemers via het Ondernemersfonds en Ondernemers Centraal 
• Werken we verder aan een inclusieve stad. We zetten de Stadskaravaan voort, waarin we moslimdiscriminatie en antisemitisme tegengaan. We zetten een mensenrechtenkader in, waarmee we ons handelen kunnen toetsen aan internationaal recht, proportionaliteit, uitvoerbaarheid en rechtmatigheid.
• Investeren we in toegankelijke welzijnsvoorzieningen, door buurtcentra en jongerenhuiskamers zoals Burezina, De Leeuw, De Boog en Peltlaan te renoveren en te  verduurzamen en werken we verder aan het uitbreiden van het aantal buurtcentra.
• Verbeteren we de dienstverlening aan inwoners en ondernemers, van vergunningverlening tot publiekszaken.

De wereld om ons heen raakt ons

Utrecht levert haar begroting in een weerbarstige tijd. Er gebeurt veel in de wereld. We hebben te maken met veel geopolitieke spanningen op het internationale toneel. De oorlog tussen Rusland en Oekraïne duurt voort; het conflict tussen de VS en Iran is tijdens het opstellen van deze begroting nog niet beëindigd; de ontwikkeling van AI biedt veel kansen, maar investeringen in AI vragen wereldwijd om chips en datacenters. Deze zomer liet daarnaast zien dat Nederland te maken heeft met grote gevolgen van klimaatverandering. Allemaal oorzaken voor diverse kostenstijgingen (energie, brandstof, bouwmaterialen, chips) en toename van de inflatie. Dat zorgt voor een lagere koopkracht, ook voor de Utrechters, die te maken krijgen met hoge brandstof- en energieprijzen, maar ook duurdere boodschappen in de winkel, hogere sportcontributies en ticketprijzen voor cultuur. Een lagere koopkracht en minder goede investeringsvooruitzichten drukken de economische groei, nog los van de droogte die Europa en ons land sinds het voorjaar van 2026 parten speelt. En die lagere economische groei beïnvloedt op termijn ook weer onze inkomsten die we van het Rijk ontvangen via het gemeentefonds. De macro-economische vooruitzichten zijn hierdoor momenteel zorgelijk.

Om de inflatie terug te brengen naar de Europese 2,0% norm, heeft de Europese Centrale Bank (ECB) besloten de rente te verhogen. Deze hogere rente raakt ook onze gemeenten, onze bedrijven en inwoners. Vorig jaar hadden we al geanticipeerd op een hogere rente, waardoor het effect voor de komende jaren voor de gemeente Utrecht verwaarloosbaar is. Mocht de rente echter verder gaan stijgen, betekent dit wel een financieel risico voor onze begroting.  Een ander risico betreft de kostenstijging voor bouwmaterialen, voedsel en energie. De kans bestaat dat meer inwoners een beroep doen op ondersteuning vanuit de gemeente en dat we als gemeente zelf met hogere bouwkosten geconfronteerd worden bij onze investeringen.

Financieel Beeld

Ontwikkelingen na de Voorjaarsnota 2026 en het Coalitieakkoord 2026-2030 voor Uuuu
Deze programmabegroting is een uitwerking van de beleidsarme Voorjaarsnota 2026 en het daarna verschenen Coalitieakkoord 2026-2030 en bevat onder andere per programma de doelen, ambities, de baten en lasten. Hierdoor geeft de Programmabegroting 2027 een totaalbeeld van wat de gemeente Utrecht de komende jaren wil gaan doen. Daarnaast is een aantal actuele ontwikkelingen opgenomen die nog niet verwerkt waren in de Voorjaarsnota 2026, zoals de Meicirculaire van het gemeentefonds.
Geactualiseerd financieel beeld begroting 2027

Tabel geactualiseerd financieel beeld 2027-2030

Actualisatie

De verwerking van het Coalitieakkoord 2026-2030 is per saldo budgettair neutraal. Het geactualiseerde financieel beeld laat de effecten van de Meicirculaire zien en maakt inzichtelijk welke financiële knelpunten bij de begroting 2027 moeten worden opgelost. Hieronder worden deze ontwikkelingen en hun financiële consequenties nader toegelicht.

A. Meicirculaire

De meicirculaire verschijnt doorgaans nadat uw Raad de Voorjaarsnota 2026 heeft ontvangen. De programmabegroting 2027 is hiermee aangepast conform de Raadsbrief meicirculaire gemeentefonds 2026. Onze inkomsten uit het gemeentefonds veranderen door: 

• Een opwaartse bijstelling van de prijscompensatie in het gemeentefonds, dit levert in 2027 ruim 35 miljoen euro op. Dat geld is ook nodig voor de interne compensatie voor lonen en prijzen, waardoor het per saldo geen extra financiële ruimte oplevert. 
• Een lichte opwaartse bijstelling van het volume-accres in het gemeentefonds. Hierdoor ontvangen we in 2027 ongeveer 0,7 miljoen euro extra. 
• De actualisatie van de landelijke maatstaven. Dat heeft een positieve impact op onze inkomsten van ongeveer 7 miljoen euro structureel in 2027; 
• Per saldo leidt dit tot extra budgettaire ruimte in de komende jaren. Die extra ruimte is in 2027 7,5 miljoen euro en loopt de jaren erna af tot 3,9 miljoen euro. 

B. Referentiekader

Op basis van een herberekening van onze aantallen ten behoeve van ons referentiekader valt er een structureel bedrag vrij van 0,7 miljoen euro.

C. Storting algemene reserve
Vanwege ons gestegen risicoprofiel komt onze weerstandsratio onder de 1,0 uit. Daarom is een extra storting van 5,5 miljoen euro nodig in de algemene reserve om ervoor te zorgen dat de weerstandsratio niet onder de ondergrens van 1,0 komt.

D. Sport Utrecht
De voorgenomen bezuiniging op SportUtrecht heeft een groter effect dan voorzien, mede vanwege een cofinancieringsconstructie met het Rijk. Naar aanleiding van signalen uit uw raad, brieven van partners in de stad en gesprekken met zowel partners als SportUtrecht, stellen we voor om de bezuiniging te verlagen ten opzichte van het coalitieakkoord. In deze begroting hebben we de bezuiniging verlaagd met 0,75 miljoen euro in 2029 en 1,0 miljoen euro structureel vanaf 2030. Deze bijstelling wordt gedeeltelijk gedekt vanuit het programma Levendige en gezonde stad (0,2 miljoen euro structureel) en een extra taakstelling op beleids- en managementfuncties (0,4 miljoen euro structureel). Het restant van 0,4 miljoen euro met structureel effect wordt verwerkt ten laste van het begrotingssaldo in de begroting 2027. Er resteert op SportUtrecht een structurele bezuiniging van 0,5 miljoen euro vanaf 2030. Naar verwachting zal ook de cofinanciering met 0,2 tot 0,3 miljoen euro afnemen. 

Door het verder verhogen van de structurele taakstelling op de ambtelijke organisatie ontstaat een tijdelijke financiële en organisatorische druk. Een eenmalige toevoeging aan de reserve frictiekosten met 0,5 miljoen euro is daarom nodig om de beoogde taakstelling daadwerkelijk te kunnen realiseren.

E.  Voortzetten budgetten uitbreiden buurtagenda's, buurt- en wijkgericht werken
In het coalitieakkoord is het budget van 1,3 miljoen euro niet doorgetrokken tot de volledige collegeperiode. Dat willen we wel graag doen. De intentie was om de middelen voor de volledige collegeperiode beschikbaar te stellen. Daarom verhogen we dit budget incidenteel voor 2030 in het programma Betrouwbare overheid.

F. Het budget landelijke Vreemdelingenvoorziening (LVV)
De huidige prognoses laten zien dat de lasten vanaf 2027 structureel 1,3 miljoen euro hoger zullen uitvallen dan de verwachte baten. Om de komende periode zorgvuldig invulling te kunnen geven aan de afspraken met aanbieders en de continuïteit van de dienstverlening te waarborgen, is een toereikend budget noodzakelijk. Gezien de urgentie en het feit dat bestaande contractuele verplichtingen en afspraken met partners niet kunnen wachten tot het integrale afwegingsmoment bij de voorjaarsnota 2027, wordt voor 2027 incidenteel budget toegekend.

G. Overhead wonen
Betreft ophoging van het overheadbudget voor de volgende beleidskeuzes: beroepenvoorrang, actieplan studentenhuisvesting, thuis voor iedereen en verhuisadviseur. Bij de financiële verwerking van het coalitieakkoord zijn de overheadkosten per abuis niet meegenomen. Daarom wordt het budget structureel verhoogd met 0,122 miljoen euro om deze kosten alsnog te dekken.

H. Onderwijs jongeren van 18 jaar en ouder zonder papieren 

In het coalitieakkoord is het budget van 0,150 miljoen euro niet doorgetrokken tot de volledige collegeperiode. De intentie was om de middelen voor de volledige collegeperiode beschikbaar te stellen. Daarom wordt dit budget incidenteel voor 2030 opgehoogd in het programma Levendige en gezonde stad.

I. Autonome ontwikkelingen voorjaarnota 2027
Jaarlijks zijn er bij de Voorjaarsnota voor miljoenen euro’s aan knelpunten die we moeten oplossen. We hebben daar nu echter nog geen budget voor. Daarom willen we voor de Voorjaarsnota 2027 middelen reserveren om die knelpunten en autonome ontwikkelingen te kunnen dekken. Het gaat dan om de volgende bedragen: 7.233 miljoen euro voor 2028, 5.547 miljoen euro voor 2029, 2.697 miljoen euro voor 2030 en 0,2 miljoen euro voor de volgende jaren.

Algemene dekkingsreserve

Het saldo dat dan nog resteert, wordt zoals te doen gebruikelijk, verrekend met de algemene dekkingsreserve. Dat betekent dat er in 2027 een bedrag van 0,765 miljoen euro gestort wordt in de algemene dekkingsreserve. 

Voor de komende jaren ontwikkelen onze lasten en baten zich als volgt:

Financiële positie

De financiële positie duiden we aan de hand van een aantal financiële kengetallen die altijd in samenhang en in de loop van de tijd moeten worden beoordeeld. Een minder gunstige score op één van de kengetallen in een afzonderlijk jaar is op zichzelf nog geen reden tot zorg. Pas wanneer meerdere kengetallen zich gedurende een langere periode negatief ontwikkelen, is bijsturing aan de orde. Onze financiële positie is op basis van de Programmabegroting 2027 gezond maar vraagt om alertheid. De begroting is structureel sluitend en laat in 2027 een positieve structurele exploitatieruimte zien van circa 1,4%. Daarmee blijft sprake van een financieel gezonde begroting, maar de beschikbare structurele ruimte neemt de komende jaren wel af naar circa 0,2% in 2030. De andere financiële kengetallen laten eenzelfde beeld zien. De netto schuldquote stijgt van circa 73,2% in 2027 naar 100,4% in 2030, terwijl de solvabiliteit daalt van 24,9% naar 22,4%. Dankzij de jaarlijkse toevoeging van 10 miljoen euro aan de reserves blijft de solvabiliteit boven de signaalwaarde van 20%.  

gnb = gegevens niet beschikbaar

Scherper aan de wind varen

De economische vooruitzichten blijven onzeker. Ook de ontwikkelingen rondom onze inkomsten, uitgaven en investeringen brengen financiële risico's met zich mee. Dit vraagt om een behoedzame koers en een solide financiële basis. Tegelijkertijd hebben we een ambitieus coalitieakkoord opgesteld, met aanzienlijke investeringen op het gebied van wonen, verduurzaming en kansengelijkheid voor iedereen. Om de begroting weerbaar te houden, ruimte te bieden aan deze investeringen en tegelijkertijd onze solvabiliteit op peil te houden, voegen we jaarlijks 10 miljoen euro toe aan de algemene dekkingsreserve. Hierdoor groeit deze reserve de komende jaren verder. Los van deze versterking van onze reservepositie blijven we kritisch op het aantal bestemmingsreserves. De omvang van de reservepositie staat niet ter discussie; die zou nog wel groter mogen. In samenspraak met de adviescommissie Control en Financiën actualiseren we de Nota Reserves en de bijbehorende spelregels. We blijven nut en de noodzaak van reserves kritisch volgen, in lijn met motie 551 over de reserves uit 2026. Naar verwachting kunnen we in de winter van 2026/2027 een geactualiseerde Nota Reserves aan uw raad aanbieden.

Met de actualisatie van het risicoprofiel is een aanvullende storting van 5,5 miljoen euro in de beschikbare weerstandscapaciteit noodzakelijk. Hiermee wordt het weerstandsvermogen weer in overeenstemming gebracht met de minimale omvang van 1,0 zoals vastgelegd in het coalitieakkoord 2026-2030. In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing wordt nader ingegaan op de aard, omvang en beheersing van deze risico’s en verdere duiding op de financiële kengetallen.

Voor de onderstaande onderwerpen accepteren wij bewust een aanvaardbaar financieel risico:

• Herijking gemeentefonds: onzekerheid over de uitkomsten van de herijking van het gemeentefonds, met mogelijk een structureel financieel nadeel.
• Netcongestie: beperkingen op het elektriciteitsnet kunnen gevolgen hebben voor woningbouw, economische ontwikkeling en gebiedsontwikkeling, met bijbehorende financiële effecten.
• Autonome groei Jeugdwet: de vraag naar jeugdzorg blijft toenemen, terwijl de compensatie vanuit het Rijk onvoldoende aansluit bij de kostenontwikkeling.
• Taakstelling organisatie: het risico dat een deel van de beoogde besparingen later wordt gerealiseerd dan gepland, waardoor tijdelijke financiële nadelen kunnen ontstaan.
• Rentelasten: onzekerheid over de renteontwikkeling en de omvang van de financieringsbehoefte kan leiden tot hogere rentekosten.

Investeringen

Met de Programmabegroting 2027 stelt het college voor om in totaal 167,8 miljoen euro aan extra investeringskrediet te autoriseren. Dit betreft investeringen in kapitaalgoederen, waarvan de kapitaallasten gedurende de afschrijvingsperiode op de begroting drukken. Van het totaalbedrag heeft 75,4 miljoen euro betrekking op bijstellingen van eerder geautoriseerde investeringen en 92,4 miljoen euro op nieuwe investeringen, waaronder een deel van de investeringen uit het Coalitieakkoord 2026-2030. Voorbeelden van nieuw te autoriseren investeringen zijn sporthal Vleuten, verduurzaming vastgoed en diverse investeringen in (tijdelijke) onderwijshuisvesting.

Het college kiest ervoor om substantieel te blijven investeren in de ontwikkeling, kwaliteit en toekomstbestendigheid van de stad. De gemeente staat de komende jaren voor omvangrijke opgaven op het gebied van woningbouw, maatschappelijke voorzieningen, mobiliteit, openbare ruimte en verduurzaming. Met de investeringen die via deze begroting worden geautoriseerd, komt het totaal aan geautoriseerde investeringen uit op 2,6 miljard euro. Hiervan is tot en met 2025 ongeveer 0,8 miljard euro gerealiseerd; het resterende deel wordt in de komende jaren uitgevoerd. Hier horen grote projecten bij op het gebied van onderwijs (o.a. Internationale school en middelbare scholen in Merwedekanaalzone en in Overvecht), cultuur (o.a. Berlijnplein en museumdepot) en mobiliteit (Mobiliteitshub XL, parkeervoorziening Merwedekanaalzone).

De financiële positie van de gemeente vraagt tegelijkertijd om scherpe keuzes. Om de investeringsportefeuille beheersbaar te houden, wordt gewerkt met een investeringsplafond van 300 miljoen euro aan nieuw te autoriseren investeringen per jaar. Hiermee wordt de groei van de investeringsportefeuille beperkt. Deze verbeterde inzichtelijkheid van de grotere projecten stelt de organisatie beter in staat om te komen tot een realistische planning en een effectieve uitvoering.

Beïnvloedbaarheid

De beïnvloedbaarheid is niet opgenomen in de begroting 2027. De afhankelijkheid van de externe partij en de complexiteit van de technische vertaling hebben, ondanks meerdere uitwerkingen, niet geleid tot voldoende betrouwbare en uitlegbare percentages. Dit onderschrijft de noodzaak om ons begrotingsproces en de opzet van de begroting te herzien. We zijn hierover in gesprek met de adviescommissie controle en financiën.

Tot slot  

Utrecht heeft de afgelopen jaren laten zien dat het mogelijk is om ook in financieel uitdagende omstandigheden koers te houden. Met een jaarlijkse inzet van ruim 2 miljard euro voor de stad en haar inwoners blijven we investeren in de opgaven die ertoe doen: wonen, verduurzaming, kansengelijkheid en een sterke sociale basis. Om deze koers vast te houden, moeten we scherpe keuzes maken. We kijken kritisch naar onze uitgaven en nemen waar nodig maatregelen. Daarbij houden we vast aan een belangrijk uitgangspunt: inwoners die ondersteuning het hardst nodig hebben, mogen niet de rekening betalen van financiële tegenwind. We blijven onverminderd inzetten op het terugdringen van de woningnood, het versterken van de leefbaarheid van wijken en het versnellen van de verduurzaming van de stad. We zetten daarbij de komende tijd extra in op de uitvoering van gemeentelijke taken, dat zien we ook terug in investeringen in een leefbare en levendige stad en betrouwbare dienstverlening. Zo zorgen we voor een overheid die toegankelijk en betrouwbaar is en dichtbij inwoners staat. 
Met deze begroting bestendigt het college de financiële koers van de stad. De financiële positie van Utrecht is stabiel, maar de ruimte is niet onbeperkt. Onzekerheden rond het gemeentefonds, de jeugdzorg en andere landelijke ontwikkelingen vragen om realisme en financiële discipline. Daarom kiest dit college voor een koers waarin ambitie en verantwoordelijkheid hand in hand gaan. We blijven investeren in de groei van de stad, maar maken daarbij duidelijke keuzes over wat haalbaar en uitvoerbaar is.

Zo bouwen we verder aan een Utrecht dat blijft groeien zonder haar sociale karakter te verliezen: een inclusieve stad waar ruimte is om te wonen, te werken en te ondernemen, waar iedereen kan meedoen en waar we ook voor toekomstige generaties een sterke financiële basis achterlaten.