Verbonden partijen

Actualisatie Nota Verbonden Partijen

In 2026 heeft de gemeenteraad de Nota Verbonden Partijen 2026 vastgesteld. Met deze actualisatie zijn de gemeentelijke kaders voor sturing, toezicht en verantwoording van verbonden partijen aangescherpt. Daarnaast zijn aanvullende handvatten opgenomen voor governance, risicobeheersing en de invulling van de rollen van opdrachtgever en eigenaar.

Doorontwikkeling van de paragraaf

Naar aanleiding van de Notitie Verbonden Partijen 2025 van de Commissie BBV is de paragraaf Verbonden Partijen herzien. De opzet sluit beter aan bij de BBV-richtlijnen door de informatie over financieel belang, financiële bijdrage, financiële positie en risico's van verbonden partijen overzichtelijker te presenteren.

Financiële beheersing bij gemeenschappelijke regelingen

In februari 2026 hebben de Utrechtse gemeenten gezamenlijk een brief gestuurd aan de besturen van de gemeenschappelijke regelingen. Hierin is aandacht gevraagd voor kostenbeheersing, structurele besparingen en toekomstbestendige bedrijfsvoering. Daarnaast zijn afspraken gemaakt over een uniforme indexeringsmethodiek vanaf 2027, gebaseerd op de prijsontwikkeling van het bruto binnenlands product (pBBP), om de financiële voorspelbaarheid voor gemeenten en gemeenschappelijke regelingen te vergroten.
Hieronder geven we een overzicht van de belangrijkste inhoudelijke ontwikkelingen en actualiteiten uit de individuele overzichten (in Lijst van verbonden partijen) van de diverse verbonden partijen.

Gemeenschappelijke regelingen

Afvalverwerking Utrecht (AVU);

De geopolitieke ontwikkelingen en de economische ontwikkelingen van de afgelopen jaren zorgen voor oplopende loonkosten in de afvalbranche en hoge energietarieven. Daarnaast leidt het ook tot stagnatie van de afzet van gerecyclede grondstoffen. Gevolg is hogere verwerkingstarieven voor afvalstoffen en lagere opbrengsten voor gerecyclede grondstoffen.

Belastingsamenwerking gemeenten en hoogheemraadschap Utrecht (BghU);

BghU richt zich in 2027 op het bieden van goede en betrouwbare dienstverlening en efficiënt objectenbeheer. Daarbij ligt de nadruk op verdere kwaliteitsverbetering van de WOZ- en belastinguitvoering, digitalisering en datagedreven werken om de organisatie toekomstbestendig en kostenefficiënt te houden.

Het Utrechts Archief (HUA);

Uitvoering van het meerjarenbeleidsplan t/m 2028 ‘De collectie Utrecht. Toegankelijk voor iedereen’, met beleidsspeerpunten t.a.v. archiefbeheer en -toezicht, informatievoorziening aan burgers, publiekseducatie en bedrijfsvoering. Ontwikkeling: Nieuwe Archiefwet treedt in werking per 01-01-2027. Op dat moment is het Ministerie van OCW uitgetreden en heeft de GR HUA nog twee bestuurlijke partners: de Gemeente Utrecht en de Provincie Utrecht. Het Ministerie van OCW blijft via delegatie en SPUK-financiering betrokken vanwege de rijkscollectie die bij HUA blijft.
Recreatieschap Stichtse Groenlanden;
Ook in 2027 zal de agenda van SGL vooral bepaald worden door het streven naar een gezonde financiële situatie en structureel sluitend krijgen van de werkbegroting. Om meerdere redenen en vooral door sterk toegenomen kosten voor beheer, onderhoud en ontwikkeling en de aangepaste indexatie van 2.5% is in 2026 wederom met kunstgrepen de begroting sluitend gekregen. In 2027 zullen structurele maatregelen genomen moeten worden om een betrouwbare en werkbare begroting ook in de toekomst voor te kunnen leggen. Naast verschillende besparingsmogelijkheden en waar mogelijk baten verhogingen zal ook de hoogte van de deelnemersbijdrage onderwerp van gesprek zijn. In ieder geval zal de Doorontwikkelagenda SGL (als vervolg ook op de vastgestelde Toekomstvisie SGL - SBB ) ingericht worden op deze besparingen en baten verhogingen. En ook zijn de beheer en onderhoudslasten voor 2027 volledig uitgewerkt in zogenoemde Terrein Beheer Modellen. Dit maakt sturing op kosten en begroting beter voorspelbaar.

Omgevingsdienst Utrecht (ODU);

De ODU werkt onder het kader van de Regionale Uitvoerings-en Handhavingstrategie (UHS), dat gezamenlijk is opgesteld en is vastgesteld door alle colleges en gedeputeerde staten. Er staan 5 maatschappelijke opgaven centraal, zoals werken aan een gezonde leefomgeving en duurzaamheid. Deze opgaven komen uit de vastgestelde omgevingsvisie van de provincie en de gemeenten in de regio en passen bij de maatschappelijke doelen uit de Omgevingswet. Voor 2027 is het van belang keuzes te maken welke doelen prioriteit krijgen en om stabiliteit te vinden na de fusie.

Veiligheidsregio Utrecht (VRU);

In de begroting 2027 van de Veiligheidsregio Utrecht (VRU) is het toekomstscenario ‘op orde’ verwerkt. Het uitgangspunt van dit scenario is dat de VRU haar huidige wettelijke taken en dienstverlening ook in de toekomst verantwoord kan blijven uitvoeren. Hierdoor worden noodzakelijke investeringen gedaan om de brandweerzorg, crisisbeheersing en ondersteuning toekomstbestendig te maken. De organisatie wordt niet uitgebreid om extra ambities te realiseren, maar investeert uitsluitend in maatregelen die als onvermijdbaar, onuitstelbaar en noodzakelijk zijn beoordeeld. Het doel is om de organisatie gefaseerd vanaf 2030 op orde te hebben.
Naast de verwerking van het toekomstscenario ‘op orde’ spelen er andere vraagstukken met mogelijke financiële consequenties, te weten de indexeringssystematiek, het eventueel invoeren van een volumecomponent, de groei van de stad en het voorstel om het onderhoud van de brandweerposten bij de VRU onder te brengen.
GGD Regio Utrecht
Gemeente Utrecht voert diverse publieke gezondheidstaken zelf uit en blijft daarnaast een aantal diensten afnemen van GGDrU.
In 2027 zijn belangrijke pijlers van de GGDrU; dienstverlening voor gemeente Utrecht:  
- Infectieziektebestrijding (zoals schurft, kinkhoest, mazelen)
- In 2027 wordt daarnaast op de publieke gezondheid bij rampen en crises ingezet.
- Ook valt de forensische geneeskunde onder de continue dienstverlening.
- Vitale en wendbare organisatie: GGDrU werkt aan een robuuste organisatie door middel van een transformatieopdracht gericht op kennisdeling, diversiteit en digitalisering, met aandacht voor informatiebeveiliging en strategische personeelsontwikkeling.

Vennootschappen en coöperaties

Coöperatie Wigo4it U.A.;

In de periode tot en met 2023 is Wigo4it afgebouwd tot een zogenaamde fit-for-purpose-organisatie voor de applicatie Socrates voor de inkomensvoorziening. In de periode van de afbouw en daarna bestaat het risico van vertraging bij zowel Wigo4it als bij de gemeente Utrecht. Dit risico heeft zich ook deels in 2026 voorgedaan. De overgang naar de opvolger van de applicatie RMW heeft aan het einde van het tweede kwartaal 2026 plaatsgevonden, enkele weken later dan eerder gepland.
Hiermee is een grote mijlpaal behaald en in de zomer van 2026 wordt RMW definitief uitgezet.
In juni 2026 is de applicatie Galo uitgefaseerd. We sluiten hierbij aan op de in Den Haag gerealiseerde oplossing  Mijn Inkomen op basis van Common Ground. Er is een samenwerkingsverband met Den Haag ingericht. Den Bosch en Amsterdam hebben aangegeven hierop te willen aansluiten, daarnaast tonen ook andere gemeenten interesse.
In 2026 schenken de G4-gemeenten aandacht aan de wijze waarop harmonisatie en standaardisatie van dienstverlening, processen en ICT op het gebied van inkomensdienstverlening kan worden gerealiseerd. De eerdergenoemde samenwerking met Den Haag en nieuwe steden geeft hier al deels invulling aan. Op andere terreinen vraagt het meer inzet om verdere stappen te zetten, hieraan sturing te geven en als gemeente afdoende inbreng te kunnen geven.

UW Holding B.V.;

De gemeente (als aandeelhouder) en de raad van commissarissen hebben eind 2023 besloten om UW onder verscherpt toezicht te plaatsen (raadsbrief 'Situatie UW' 23 december 2023). Daarnaast heeft UW de opdracht gekregen een realistisch herstelplan voor de toekomst te maken om de doelstellingen uit het Ondernemingsplan 2023-2026 en de transitie naar een sociaal ontwikkelbedrijf te realiseren. Het herstelplan is inmiddels afgerond en op 13 maart 2026 heeft de aandeelhouder besloten om terug te keren naar het reguliere toezichtsarrangement (raadsbrief 'Stand van zaken UW' 21 april 2026).
Op 10 maart 2026 is de raadsbrief rapport 'naar een toekomstbestendige uitvoering van de Participatiewet' gepubliceerd. Hierin wordt invlechting van UW binnen de gemeentelijke organisatie geadviseerd. Dit onderwerp is meegenomen in het coalitieakkoord 2026-2030. Het jaar 2027 zal in het teken staan van de voorbereidingen op deze invlechting.
De begroting 2027 van UW is op dit moment nog niet beschikbaar.

Regionale Ontwikkelingsmaatschappij (ROM) regio Utrecht;

De ROM stelt beleidsdoelen in lijn met haar Meerjarenstrategie 2027 - 2030 en de Regionale Economische Agenda 2020-2027. Binnen de kerntaken op het gebied van innoveren, investeren en internationaliseren is er specifieke focus bij de ROM innovatieve startups en scale ups die bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke uitdagingen, voor bedrijven die ontbreken in de waardeketens en voor het verder uitbouwen van de regionale ecosystemen. Hierdoor worden missende schakels toegevoegd die het bestaande bedrijfsleven versterken en die prioritaire maatschappelijke transities versnellen. De huidige bestuursovereenkomst ROM loopt tot en met 2029. De Regionale Economische Agenda wordt in 2027 herijkt.

Mobiliteitsbedrijf Merwede B.V.;

In 2027 start de dienstverlening aan de inwoners en bezoekers van Merwede. Daarvoor wordt een tijdelijk parkeerterrein aangelegd en worden de eerste deelauto's gecontracteerd. Daarnaast wordt een pakketlogistiek servicepunt ingericht in Merwede, waar bewoners hun pakketten kunnen ontvangen. Tot slot wordt verdere voortgang geboekt rondom het realiseren van de (inrichting van de) parkeergarages in Merwede.

Vitens N.V.;

Drinkwaterlevering en publieke taak wordt uitgevoerd door Vitens. Echter, toenemende druk op drinkwaterbeschikbaarheid vraagt blijvende bestuurlijke aandacht, zoals voldoende (drinkwater)vergunningen, productiecapaciteit en drinkwaterbesparing. Vitens zet onder meer in op vergroten maakbaarheid, weerbaarheid en verbeteren organisatiekracht. Vitens heeft blijvend aandacht voor de financierbaarheid op lange termijn vanwege groeiende druk op drinkwaterbeschikbaarheid en infrastructuur. In de Drinkwaterraad Utrecht, onder coördinatie van de provincie Utrecht werkt de gemeente Utrecht met de betrokken stakeholders, waaronder Vitens, gemeenten en waterschappen, aan de gezamenlijke drinkwateropgaven. Dit voor een robuuste en toekomstbestendige drinkwatervoorziening.

WKO Merwede B.V.;

In 2027 wordt verder gebouwd aan het WKO-grid in Merwede en aan de installaties in de verschillende bouwblokken in de wijk. In de eerste helft van 2027 start de warmtelevering aan de eerste woningen in Merwede door exploitant Essent. WKO Merwede BV ziet toe op de uitvoering van het werk door Essent, en spant zich verder in voor het uitrollen van de netcongestieaanpak in Merwede.