Gemeenten lenen doorgaans om investeringen te financieren, net zoals Utrecht dit ook doet. Al in de afgelopen jaren hebben we flink geïnvesteerd in de stad en met de voorliggende begroting is de verwachting dat dit de komende jaren doorgaat. Daarmee zal de externe schuld naar verwachting oplopen tot circa 1,81 miljard euro in 2030. Dat is een forse verhoging ten opzichte van de stand per eind 2025 (circa 1,25 miljard euro).
De afgelopen jaren is de aandacht voor schuldposities van en bij overheden, sterk toegenomen. Een goed zicht op de schuldpositie draagt bij aan het besef dat de uit geleende gelden voortvloeiende rentelasten beslag leggen op toekomstige middelen van de gemeente. Hoe hoger de schulden en rentelasten, hoe minder de gemeente aan andere publieke voorzieningen kan besteden.
In de periode 2025 en 2026 is sprake van een normale rentestructuur, namelijk dat de korte rente lager is dan de lange rente. De rente van de 3 maands Euribor en de 10 jaars IRS (interest Rate Swap) is vrij stabiel gebleven en binnen een bepaalde bandbreedte gebleven. Dit is ook zichtbaar in onderstaande grafiek van het verloop van de rentetarieven 1 juli 2025 tot 1 juli 2026.
Het effect van de marktrentes werkt vertraagd door in de gemeentelijke rentelasten. Dit komt doordat we onze externe schuld hebben afgesloten middels langlopende leningen tegen vaste laag rentepercentages. Tot circa 2022 was er sprake van een lage rente, zowel kort- als langlopend. Hier profiteert Utrecht nog steeds van in haar leningenportefeuille. Het hogere renteniveau heeft echter wel gevolgen bij het aanvullend opnemen van leningen en bij het herfinancieren van aflopende leningen. Daardoor zullen de rentelasten in de komende jaren naar verwachting toenemen.
Door de stijgende schuld verslechteren ook de schuldratio’s. Voor het meerjarige beeld van deze schuldratio's wordt verwezen naar de Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing .
De ontwikkeling van de externe schuld, rente en enkele schuldratio’s lichten we verder toe in deze paragraaf. Ook gaan we in op de renterisico's en op kredietrisico's met betrekking tot verstrekte en gewaarborgde geldleningen.