Voor 2027 zien we de volgende relevante ontwikkelingen:
Netcongestie
Sinds 1 juli 2026 is er in de regio Utrecht sprake van een aansluitpauze, wat betekent dat alle aanvragen voor nieuwe en zwaardere aansluitingen op een wachtlijst worden geplaatst. Deze beperking gold al voor grootverbruik aansluitingen, maar nu ook voor projecten die een nieuwe of zwaardere kleinverbruik aansluiting nodig hebben. Het aantal projecten dat te maken krijgt met netcongestie neemt dus toe. Echter, netcongestie knelpunten zijn in veel gevallen eenvoudiger op te lossen in projecten die een (zwaardere) kleinverbruik aansluiting nodig hebben: door netbewust te bouwen kunnen we de piek elektriciteitsvraag van onze gebouwen beperken en het tekort aan vermogen in veel gevallen overbruggen. Toch wordt de kans steeds groter dat de technische en financiële haalbaarheid van projecten in het gedrang komt, met name bij nieuwbouw- en uitbreidingsprojecten. Ook de duurzaamheidsambities van de gemeente zijn lastiger te realiseren door beperkingen wegens netcongestie. Met de impactanalyse aansluitstop netcongestie hebben we onder andere de impact op het maatschappelijk vastgoed van de gemeente in beeld gebracht.
Vertragingen in projecten en onderhoud
We verwachten dat ook komend jaar de kosten van het ontwikkelen, beheren en onderhouden van al het maatschappelijk vastgoed blijven stijgen. De belangrijkste oorzaken hiervoor zijn netcongestie, hoge inflatie, het bouwen in hoge dichtheden, onze hoge ambities en de ontwikkelingen in de aanbestedingsmarkt. Ook wereldwijde ontwikkelingen, zoals toenemende geopolitieke spanningen, spelen hierin een rol. Steeds vaker is er een beperkt aantal inschrijvende partijen bij aanbestedingen. In diverse projecten over de hele stad, maar zeker in gebieden als Leidsche Rijn Centrum, omgeving Berlijnplein, Beurskwartier en Merwede zien we dat de normbudgetten die we hanteren niet meer passen bij de hoogstedelijke uitgangspunten en ambities. Het stapelen van functies versterkt deze problematiek.
Dit alles zorgt voor hogere kosten, maar kan ook tot vertraging leiden. Aanbestedingstrajecten duren langer, ambities moeten naar beneden bijgesteld worden of we moeten aanvullende onderzoeken uitvoeren om oplossingen te zoeken voor netcongestie. Als gevolg van de vertraging stijgen de investeringskosten (door inflatie) en worden gebudgetteerde kapitaalslasten niet benut (planningsoptimisme). Om dit te verminderen zijn we in 2025 begonnen met het programma “Grip op investeringen”. Dit is een meerjarige programmatische aanpak met als doel om stapsgewijs inzicht, sturing en controle op investeringen te vergroten en te verbeteren, beter te begroten, reëel te ramen en (overmatig) planningsoptimisme in te dammen.
Betaalbaarheid van vastgoed
In 2026 zien we ontwikkelingen die de ambitie om maatschappelijk vastgoed betaalbaar te houden onder druk zetten. Door stijgende bouwkosten als gevolg van inflatie en de energiecrisis, en hogere onderhoudskosten, neemt de kostprijsdekkende huur toe. Dit leidt tot toenemende zorgen over de betaalbaarheid voor huurders, zowel bij nieuwe huurovereenkomsten als bij herzieningen. Tegelijkertijd lopen de onderhoudskosten verder op, enerzijds door stijgende inkoopprijzen en anderzijds doordat we steeds beter inzicht krijgen in de onderhoudsbehoefte.
Meervoudig ruimtegebruik
We gaan, omdat ruimte schaars is, ruimtevragen in ons vastgoed combineren, vooral in leegstaande gebouwen en in gebouwen met een lage bezettingsgraad. Omdat hier met meerdere partijen met dito belangen samengewerkt moet worden, vliegen we dit zorgvuldig aan. Dat doen we door onderzoeksvragen over dit onderwerp onderbouwd te formuleren en te beantwoorden. Hoe kunnen we dit het verankeren in onze huurcontracten? Hoe kunnen we huurders stimuleren partners te zoeken om gebouwen nog beter te benutten? We starten hiervoor met een aantal pilots om erachter te komen waar de knelpunten zitten. Hierdoor krijgen we structurele vraagstukken die meervoudig ruimtegebruik in de weg zitten inzichtelijk en kunnen we dilemma's voorleggen.