Netcongestie wordt steeds bepalender
Al langere tijd houden we in ons risicobeeld rekening met de mogelijke gevolgen van netcongestie. Het stroomnet is de laatste jaren steeds voller geworden en sinds 1 juli 2026 is een tijdelijke aansluitstop een feit. De eerste gevolgen hiervan komen al terug in deze begroting door onder andere een terugloop van de leges inkomsten. In het coalitieakkoord zijn ook afspraken gemaakt om de netcongestie aan te pakken en de aansluitstop zo snel mogelijk te beëindigen. Het is echter nog onzeker hoe snel de gemeente Utrecht daar in samenwerking met alle betrokken partijen in slaagt. De kans op een negatieve impact is met de aansluitstop die er nu is groter geworden, daardoor neemt, naast de bijstelling van de leges inkomsten, de bijdrage van het risico in de weerstandscapaciteit met 1,6 miljoen euro toe ten opzichte van de jaarrekening 2025.
Oog voor klimaatrisico’s
Bij de behandeling van de Jaarstukken 2025 is motie M177 Onderschat de schade van klimaatverandering niet aangenomen. Inmiddels hebben we contact gelegd met de gemeente Haarlemmermeer en zijn we het onderzoek dat zij hebben uitgevoerd aan het bestuderen. Hierna zullen we verkennen hoe we de bevindingen uit het onderzoek op de Utrechtse praktijk kunnen toepassen. In deze begroting kunnen we nog niet vooruitlopen op de mogelijke uitkomsten hiervan. Ten aanzien van klimaatrisico's hebben we op dit moment twee risico's die hieraan raken: het risico op calamiteiten door extreem weer voor onze eigen panden dat ook in de top 10 staat en het risico op calamiteiten in de openbare ruimte door onder andere extreem weer.
Onzekerheid Rijksinkomsten houdt aan
Op de achtergrond speelt de herijking van het gemeentefonds al enkele jaren. Met de verwachting dat het laatste stuk hiervan in de meicirculaire 2028 zal worden verwerkt, komt dit concreet binnen de horizon van deze begroting en stijgt het risico wat voor de gemeentefondsontwikkelingen waarmee het het grootste risico is wat waar we rekening me houden in het weerstandsvermogen.
Wegvallen steun Rijk Rijnenburglijn
Medio 2026 heeft het Rijk laten weten nu geen ruimte te hebben voor een bijdrage aan de Rijnenburglijn. De Rijnenburglijn is de verlenging van de Merwedelijn naar de toekomstige nieuwbouwwijk Rijnenburg. Voor de aanleg van de Merwedelijn zijn wel voldoende middelen beschikbaar. Een goede aansluiting van de nieuwe woonwijk Rijnenburg op het OV-netwerk is van belang voor een goede ontsluiting van de wijk. Wanneer deze aansluiting niet gerealiseerd kan worden heeft dit gevolgen voor de bouwplannen. Omdat de risico's die hiermee samenhangen nog ver in de toekomst liggen, tellen deze nog niet mee in het weerstandsvermogen. We blijven in gesprek met het Rijk en zoeken ondertussen naa r aanvullende m ogelijkheden om de investering in de tramlijn mogelijk te maken.
Beoordeling financiële positie
De gemeente Utrecht staat er voor begrotingsjaar 2027 financieel goed voor. Ondanks dat onze woonlasten relatief hoog zijn vergeleken met andere gemeenten, is er ruimte om financiële tegenvallers op te vangen. De overige kengetallen kunnen als goed worden beoordeeld. De solvabiliteit blijft rond of boven de 20% vanwege de jaarlijkse storting van 10 miljoen euro in onze reserves en het toevoegen van 100 miljoen euro die wij ontvangen van het Rijk voor het Merwedekanaal. De bijdrage voor het Merwedekanaal draagt nu tijdelijk bij aan het eigen vermogen totdat de uitvoering start en de middelen worden uitgegeven. Een solvabiliteit van 20% is ook van belang gezien de toename van het risicoprofiel in deze begroting. Zie het onderdeel Kengetallen voor een toelichting per kengetal.
Ontwikkeling van het weerstandsvermogen
De benodigde weerstandscapaciteit stijgt ten opzichte van de Jaarstukken 2025 met 9,2 miljoen euro tot 94,2 miljoen euro als gevolg van wijzigingen in het risicoprofiel. Door een toevoeging van 5,5 miljoen euro aan de Algemene Reserve neemt de beschikbare weerstandscapaciteit ook toe tot op 94,2 miljoen euro. Hierdoor blijft het weerstandsvermogen 1,0 en voldoet het aan de minimum norm van de bandbreedte.
Top-10 risico's
De 10 grootste risico's voor de Gemeente Utrecht zijn ten opzichte van de Programmabegroting 2026 sterk veranderd.
Waar in 2026 de risico's inzake de BUIG, UW holding, Landelijke Vreemdelingen voorziening, Energiemaatregelen en Opvang Oekraïne nog in de top 10 stonden, zijn deze in de top 10 nu vervangen door andere grotere risico's. De risico's die uit de top 10 zijn gevallen zijn nog wel onderdeel van het risicoprofiel waarop de totale benodigde weerstandscapaciteit is gebaseerd.
Het hierboven al genoemde risico inzake netcongestie is één van de belangrijkste risico's in de top 10.
De overige risico's hebben betrekking op een aantal verschillende onderwerpen. Voor de Jeugdzorg als de inkomsten voor de Jeugdzorg (de middelen van Ark). Het risico voor het kunnen realiseren van de bezuinigingsopgaven door de gemeentelijke organisatie is uitgebreid met de taakstelling op de organisatie en het realistisch ramen. Verder zijn risico's opgenomen voor de onzekerheid van de rentelasten, calamiteiten die ontstaan vanuit de extremere weersomstandigheden, zoals hierboven al benoemd en Informatiebeveiliging inzake het voorkomen van cyberaanvallen. Verderop worden de Top-10 risico's toegelicht.