Doelstellingen | Mobiliteitsgedrag

Doelstelling 2: Mobiliteitsgedrag

Mobiliteitsgedrag dat bijdraagt aan een gezonde en leefbare stad.

De verwerking van het coalitieakkoord 2026-2030 binnen deze doelstelling vraagt nog om nadere uitwerking. Het gaat dan bijvoorbeeld om de financiële en inhoudelijke consequenties op het mobiliteitsbudget, waarvan de gevolgen voor de onderdelen (fiets)parkeren, deelmobiliteit en mobiliteitsmanagement de komende periode nader worden uitgewerkt. Daarbij blijft de ambitie om mobiliteitsgedrag te stimuleren dat bijdraagt aan een gezonde en leefbare stad onverminderd van kracht.

Beleidskader

Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten:

Beleidsdocument	Vastgesteld	Inhoud
Parkeervisie (inclusief modules)	2021	Ons parkeerbeleid staat in de nieuwe parkeervisie . Speerpunten zijn bereikbaarheid, kwaliteit openbare ruimte, duurzame mobiliteit en rechtvaardige verdeling van de schaarse parkeerruimte .
Mobiliteitsplan 2040	2021	Voor een gezonde groei van de stad is het nodig om de mobiliteit anders te organiseren. De stad moet aantrekkelijk en bereikbaar zijn voor iedereen.

Effectindicatoren

We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Toelichting op de indicatoren kunt u terugvinden in de webversie van de Programmabegroting 2027 .

Indicator		Nulmeting	Realisatie 2025	Doelstelling 2026	Doelstelling 2027	Doelstelling 2028	Doelstelling 2029
Aantal fietsen dat buiten een fietsparkeervoorziening staat in binnenstad		7.100 (2018)	7.801	6.100	5.900	5.800	5.800
Oorsprong	Voorjaarsnota 2019
Toelichting	Het betreft het gemiddeld aantal (deel)fietsen dat op straat buiten een klem/rek/andere voorziening gestald staat in de binnenstad op 14 meetmomenten in juni en november van een jaar.
Extra Toelichting
Extra Toelichting
Bron	Fietsparkeerdrukmetingen gemeente Utrecht
Analyse	In de binnenstad staan veel fietsen nog buiten een voorziening. In 2025 waren dit er op de 14 meetmomenten gemiddeld 7.801. De streefwaarde van 6.300 uit 2025 is niet gehaald. Wel waren het er minder dan in 2024 (8.103). De doelstelling voor 2026 is verlaagd, omdat fietsen die gestald staan tegen de reling van de Oudegracht (balieparkeren) vanaf 2026 worden gezien als fietsen die gestald staan in een voorziening. De ruimte in de binnenstad is schaars en moet worden verdeeld over alle prioriteiten die we hebben. We kijken naar mogelijkheden om de ruimte veilig te houden op piekmomenten door fietsparkeervakken met projecties te in te stellen. Steeds meer fietsen passen niet in een rek, we handhaven minder op weesfietsen, we voegen niet veel capaciteit toe vanwege de schaarse ruimte en de uitbreiding van inpandig stallen lijkt op z'n vroegst in 2029 plaats te vinden. Daarom is de doelstelling voor 2029 gelijk aan de doelstelling voor 2028.
Analyse
Aantal fietsen dat buiten een fietsparkeervoorziening staat in stationsgebied		1.600 (2018)	1.147	400	400	400	400
Oorsprong	Voorjaarsnota 2019
Toelichting	Dit betreft het gemiddeld aantal (deel)fietsen dat buiten een klem/rek/andere voorziening gestald staat in het stationsgebied, op 14 meetmomenten in juni en november van een jaar.
Extra Toelichting
Extra Toelichting
Bron	Fietsparkeerdrukmetingen gemeente Utrecht
Analyse	In 2025 stonden op de meetmomenten gemiddeld 912 fietsen buiten een voorziening in het stationsgebied. De streefwaarde van 800 is daarmee niet gehaald. Wel waren het er minder dan in 2024 (1.157). De streefwaarde voor 2026 en verder staat op maximaal 400. Er blijven altijd mensen die niet in de stallingen willen parkeren. Daarbij is het zo dat hoe hoger de bezetting van de stallingen wordt door de groei van het treinverkeer, hoe lastiger het wordt een plek te vinden. Projecten om meer capaciteit te realiseren in het stationsgebied (zoals in het Jaarbeurspleingebouw, Knoop en de parkeergarages van Klepiere) zijn vertraagd. Daarbij handhaven we minder op weesfietsen, passen steeds meer fietsen niet in een rek én sluiten we in 2028 voor langere tijd een fietsenstalling gedeeltelijk voor groot onderhoud (Jaarbeursplein).
Analyse
% (zeer) tevreden inwoners over de stallingen in de binnenstad		73% (2014)	77%	-	80%	-	80%
Oorsprong	Raadsvoorstel Aanpassing beleidscyclus en programmabegroting
Toelichting	Het percentage inwoners dat aangeeft tevreden of zeer tevreden te zijn over de bewaakte fietsenstallingen in de binnenstad, exclusief station.
Extra Toelichting
Extra Toelichting
Bron	Inwonersenquête die één keer in de twee jaar plaatsvindt in de oneven jaren
Analyse	We streven naar een toename van de tevredenheid over de bewaakte fietsenstallingen. Daarbij verwachten we dat deze op termijn stabiliseert. Tussen 2018 en 2021 nam de tevredenheid toe van 74% naar 78%. In 2023 nam de tevredenheid af naar 75%, in 2025 weer wat toe naar 77%. Voor de komende jaren streven we naar een stabiele tevredenheid van 80%.
Analyse
% (zeer) tevreden inwoners over de stallingen bij Utrecht Centraal Station		70% (2014)	78%	-	89%	-	89%
Oorsprong	Raadsvoorstel Aanpassing beleidscyclus en programmabegroting
Toelichting	Het percentage inwoners dat aangeeft tevreden of zeer tevreden te zijn over de bewaakte fietsenstallingen bij het Centraal Station (CS).
Extra Toelichting
Extra Toelichting
Bron	Inwonersenquête die één keer in de twee jaar plaatsvindt in de oneven jaren
Analyse	We streven naar een toename van de tevredenheid over de bewaakte fietsenstallingen. Daarbij verwachten we dat deze op termijn stabiliseert. Tussen 2018 en 2021 nam de tevredenheid over de stallingen bij het Centraal Station toe van 85% naar 87%. In 2023 nam de tevredenheid af naar 82% en in 2025 verder af naar 78%. We zien dat de bezetting van de stallingen stijgt en dat bijvoorbeeld de Jaarbeursstalling toe is aan onderhoud. Dit gecombineerd met de bredere problematiek van overlast in het stationsgebied maakt dat de tevredenheid niet toeneemt zoals verwacht. De doelstelling voor 2029 is daarom gelijk aan die van 2027.
Analyse
Aandeel huishoudens zonder auto.		32% (2021)	34%	-	38%	-	38%
Oorsprong	Raadsvoorstel Aanpassing beleidscyclus en programmabegroting
Toelichting	Dit is het percentage inwoners dat aangeeft geen auto in het huishouden te hebben. We streven naar aan afname van het autobezit.
Extra Toelichting
Extra Toelichting
Bron	Inwonersenquête die één keer in de twee jaar plaatsvindt in de oneven jaren.
Analyse	We zetten in op het versnellen van de transitie van bezit naar gebruik van gezonde, duurzame en ruimte-efficiënte vormen van mobiliteit. In lijn met onze ambitie nam tussen 2019 en 2023 het aandeel huishoudens zonder auto toe van 33% naar 36%. In 2025 had 34% van de inwoners geen auto in het huishouden. We streven naar een verdere toename en verwachten dat de effecten van bijvoorbeeld uitbreiding betaald parkeren en opheffen van autoparkeerplekken de komende jaren tot een verdere daling van het autobezit gaan leiden. De doelstelling voor 2027 en 2029 staat daarom op 38%.
Analyse
Parkeerareaal op straat waar sprake is van betaald parkeren (% van het totale aantal parkeerplaatsen op straat)		25% (2022)	43%	47%	55%	63%	69%
Oorsprong	Raadsvoorstel Aanpassing beleidscyclus en programmabegroting
Toelichting	Deze indicator geeft weer hoeveel procent van het totaal aantal autoparkeerplekken op straat in de gemeente Utrecht een betaalde parkeerplek is.
Extra Toelichting
Extra Toelichting
Bron	gemeente Utrecht
Analyse	De ambitie is stadsbrede invoering dus 100% in het jaar 2034. In 2024 was 32% van het parkeerareaal betaald, in 2025 was dit 43%. We gaan voor de doelen uit van een gelijke toename per jaar, wat neerkomt op een toename van gemiddeld 6,25 procentpunt per jaar. Vanwege uitstel van invoer betaald parkeren met een half jaar, hebben we in de jaarstukken 2025 aangekondigd dat we de streefwaarde voor 2026 en 2027 bijstellen naar 47% resp. 55%. We verwachten dat we vanaf 2028 weer op het niveau van de eerdere streefwaardes kunnen zijn. De streefwaarde van 2028 blijft gelijk aan 63%, die van 2029 wordt 69%. Omdat het streven is om per jaar (minimaal) 10.000 adressen toe te voegen zal in werkelijkheid het aantal toegevoegde betaalde parkeerplaatsen per jaar variëren. Als gevolg daarvan zal de toename van het percentage betaald parkeren areaal ook variëren.
Analyse
Gemiddeld aandeel gebiedsvreemd verkeer op de invalsroutes		21% (2022)	20%	19%	19%	19%	19%
Oorsprong	Voorjaarsnota 2019
Toelichting	Dankzij floating car data van TomTom (data van oa ingebouwd navigatie/GPS-systeem dat altijd meet, ook als navigatie uit staat) weten we welk deel van het gemotoriseerde verkeer over de invalsweg rijdt zonder een bestemming in het aanliggende gebied.
Extra Toelichting
Extra Toelichting
Bron	Gemeente Utrecht
Analyse	Gebiedsvreemd verkeer heeft geen bestemming in het aanliggend gebied van de weg. Afgelopen jaren streefden we naar een afname van 0,5 tot 1 procentpunt per jaar van het gebiedsvreemd verkeer in de gehele gemeente. We zien verschillen ontstaan tussen deze doelstelling en de realiteit, die onder andere worden veroorzaakt door grootschalige werkzaamheden in- en rondom Utrecht en files op de Ring rondom Utrecht. De meest effectieve maatregel tegen gebiedsvreemd verkeer op de desbetreffende invalsroute,is om de infrastructuur zo in te richten dat verkeer alleen nog de gewenste routes (waar dit verkeer de minste overlast veroorzaakt) kan nemen. Hiervoor zijn er verschillende projecten in voorbereiding, zoals de voorgenomen verkeersknips op de Catharijnesingel en het Ledig Erf. Doordat niet ieder jaar een project van deze omvang gerealiseerd wordt en er minder geld beschikbaar is voor soortgelijke projecten kunnen we niet meer uitgaan van een constante jaarlijkse daling van het gebiedsvreemd verkeer. Daarom zetten we deze doelstelling voor komende jaren op 19% constant. We blijven het gemotoriseerd verkeer met verkeersmanagement sturen (bijvoorbeeld met de verkeerslichten) om het gebruik van de gewenste routes te bevorderen zodat het verkeer zo snel mogelijk de ring bereikt. Dit heeft (beperkt) effect op het gebiedsvreemd verkeer.
Analyse
Aantal parkeerplekken omgevormd naar ruimte voor groen, fiets en verblijf		55 (2022)	132	962	957	1.042	1.037
Oorsprong	Raadsvoorstel Aanpassing beleidscyclus en programmabegroting
Toelichting	Door het weghalen van parkeerplaatsen ontstaat meer ruimte voor lopen, fietsen, spelen en ontmoeten.
Extra Toelichting
Extra Toelichting
Bron	Gemeente Utrecht
Analyse	We streven naar het omvormen van 0,75% van het aantal parkeerplekken in de gemeente Utrecht per jaar, in lijn met het coalitieakkoord 2022-2026 waarin staat dat we jaarlijks 0,5-1% van de bestaande parkeerplekken omzetten in ruimte voor fietsenrekken, vergroening en verblijf. Nieuwe streefwaarde obv het coalitieakkoord 2026-2030 volgt in programmabegroting 2028. Tussen 2022 en 2025 zijn 436 parkeerplaatsen (waarvan 132 in 2025) omgezet in ruimte voor bijvoorbeeld fietsparkeerplaatsen, groen en verblijf. Dit draagt bij aan de leefbaarheid van de stad. Veel parkeerplekken die voor 2025 gereserveerd waren, zijn doorgeschoven naar 2026. Dit komt doordat het opheffen van parkeerplaatsen afhankelijk is van bewonersinitiatieven en de voortgang van projecten. De doelstellingen voor 2026 tot en met 2029 zijn conform het MPR.
Analyse
% huishoudens dat gebruik maakt van deelmobiliteit.		17% (2021)	27%	-	45%	-	55%
Oorsprong	Voorjaarsnota 2022
Toelichting	Dit is het aandeel inwoners dat op de Inwonersenquêtevraag “Van welke vormen van deelvervoer hebt u of iemand in uw huishouden in de afgelopen 12 maanden gebruik gemaakt?”, minimaal één deelmodaliteit heeft geantwoord.
Extra Toelichting
Extra Toelichting
Bron	Inwonersenquête die één keer in de twee jaar plaatsvindt in de oneven jaren.
Analyse	Onze ambitie is dat een deelauto in 2030 een aantrekkelijk alternatief vormt voor de eigen auto. Tussen 2021 en 2025 nam het aandeel toe van 17% naar 27%. We blijven uitvoering geven aan de activiteiten opgenomen in het Plan van Aanpak Deelmobiliteit dat tot en met 2028 loopt. We blijven bijvoorbeeld het gebruik van deelmobiliteit stimuleren bij verandermomenten als verhuizingen, het behalen van het rijbewijs en invoeren betaald parkeren en geven d.m.v. een probeerafspraak uitleg over het gebruik van deelauto's, deelfietsen en deelbakfietsen. Ook stellen we in 2027 een subsidie ter beschikking om informeel delen van privéauto's en het opzetten van een autodeelcoöperaties te stimuleren.
Analyse

Activiteiten

Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen:

Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar

We stimuleren het gebruik van P+R-voorzieningen om het gebruik te verhogen. Het P+R-product wordt verder ingevoerd en verbeterd.
We onderzoeken op welke manier we het parkeren van brom- en snorfietsen beter kunnen faciliteren.
We doen mee met het landelijke programma ‘Draaiende Ringen’. In dit project werken we aan het verbeteren van mobiliteitsdata en meer grip te krijgen op gebiedsvreemd verkeer in de stad.
We stellen een bouwlogistiek regisseur aan die alle bouwprojecten en gebiedsontwikkelingen in Utrecht adviseert mbt bouwlogistiek aan de hand van de nieuwe bouwlogistieke principes en uniform BLVC kader. Zo borgen we de bereikbaarheid tijdens de bouw en wordt overlast beperkt.
Conform het coalitieakkoord werken we aan uitbreiding van de bezoekerskorting, korting voor specifieke groepen (o.a. mantelzorgers) en aanpassing venstertijden in A-gebied.

Activiteiten die we niet meer doen

Conform het coalitieakkoord verlagen we de ambtelijke beleidsinzet, waarbij we fietsers, voetgangers en verkeersveiligheid zoveel mogelijk ontzien. De invulling van deze beleidsverlaging wordt nog nader uitgewerkt.

Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen

We gaan de update van het parkeerverwijssysteem (PRIS) implementeren.
We werken verder aan een bezoekersaanpak voor de periode 2026 - 2029 waarmee we uitvoering geven aan de doelen in het mobiliteitsplan om bezoekers te stimuleren op een duurzame manier naar Utrecht te reizen (OV, fiets of via een P+R).
We gaan door met de stadsbrede invoering van betaald parkeren. Blok 2 voeren we november 2026 in, waarna we de verdere uitrol conform de vastgestelde planning voortzetten.
We gaan door met het opheffen van parkeerplaatsen ten gunste van de kwaliteit van de openbare ruimte.
We geven in 2027 het eerste ‘Parkeren op Afstand’-product voor de nieuwe bewoners uit en we gaan verder met het uitrollen en door ontwikkelen van het product.
Jaarlijks actualiseren we de meerjarenraming integraal, zowel de raming van het parkeren op straat als in de garages.
We gaan door met de acties in het kader van Verkeersmanagement.
We gaan door met het uitbreiden van de fietsparkeercapaciteit op straat in vooroorlogse buurten.
We blijven zoeken naar een toekomstvaste oplossing voor het fietsendepot.
We gaan door met het nemen van kleine maatregelen in de openbare ruimte zodat fietsen netter, veiliger en efficiënter gestald kunnen worden en er meer ruimte ontstaat voor bijvoorbeeld voetgangers of extra groen.
In de binnenstad gaan we door met de uitbreiding van plekken voor fietsers met een aangepaste fiets in de omgeving van het voetgangersgebied.
We blijven uitvoering geven aan de activiteiten opgenomen in het Plan van Aanpak Deelmobiliteit dat tot en met 2028 loopt.
We gaan door met het uitvoeren van mobiliteitsmanagement via het regionale samenwerkingsverband Goedopweg.
We blijven fietsen stimuleren door o.a. de Fietsdeals, fietslessen en het organiseren van het praktisch verkeersexamen.
We blijven uitvoering geven aan activiteiten om duurzaam reisgedrag te stimuleren bij grote wegwerkzaamheden (o.a. bij herinrichting Westplein/Lombokplein).
Bij de invoer van betaald parkeren in nieuwe gebieden, brengen we duurzame alternatieven voor de auto onder de aandacht.
We werken verder aan activiteiten onder Datagedreven Mobiliteitsoplossingen.

Financiën Mobiliteitsgedrag

						x €1.000
	Rekening 2025	Actuele Begroting 2026	Begroting 2027	Begroting 2028	Begroting 2029	Begroting 2030
Baten	92.450	95.030	101.244	99.844	100.686	102.586
Autoparkeren Expl. SB	15.701	16.470	16.938	15.152	14.444	14.160
Autoparkeren VGU	-40	43	61	61	60	60
Autoparkeren VTH	73.218	75.952	82.223	83.109	84.662	86.845
Fietsparkeren B&O SB	0	0	0	0	0	0
Fietsparkeren Expl. SB	199	266	270	270	270	270
Fietsparkeren VGU	1.161	1.003	1.003	1.003	1.003	1.003
Fietsparkeren VTH	338	243	248	248	248	248
Uitvoeren maatregelen mobiliteits- en ve	1.874	1.052	500	0	0	0
Lasten	47.445	52.335	54.189	53.908	53.563	52.694
Autoparkeren B&O VGB	2.287	2.065	2.076	2.076	2.076	2.076
Autoparkeren Expl. SB	2.563	3.365	2.780	2.636	2.446	2.446
Autoparkeren Ruimte	2.576	4.923	3.891	4.319	3.438	3.438
Autoparkeren VGU	7.135	7.811	8.086	7.169	6.493	6.248
Autoparkeren VTH	17.344	19.532	22.617	23.430	25.672	26.424
Duurzame Mobiliteit (niet fysiek) VTH	66	73	77	77	77	77
Fietsparkeren B&O VGB	510	292	297	297	297	297
Fietsparkeren Expl. SB	2.854	3.146	3.204	3.204	3.190	3.190
Fietsparkeren Ruimte	1.457	2.159	2.702	3.222	3.227	3.222
Fietsparkeren VGU	5.194	5.358	5.400	5.342	5.140	5.140
Fietsparkeren VTH	2.586	2.316	2.402	2.403	2.403	2.403
Kostentoerek. openbaar vervoer T2.5	-163	-205	-205	-205	-205	-205
Kostentoerek. Parkeren T2.2	-325	-490	-490	-490	-490	-490
Kostentoerek. Verkeer en vervoer T2.1	-2.766	-3.842	-3.842	-3.842	-3.842	-3.842
Parkeren Offstreet B&O SB	0	0	0	0	0	0
Uitvoeren maatregelen mobiliteits- en ve	6.125	5.832	5.195	4.270	3.642	2.272
Saldo Baten en Lasten	45.004	42.695	47.055	45.936	47.124	49.891
Onttrekking reserves	14.836	5.795	5.019	4.684	4.902	1.724
Toevoeging reserves	15.891	353	474	201	0	830
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves	-1.055	5.442	4.545	4.483	4.902	894
Totaal	43.949	48.138	51.600	50.419	52.026	50.785

In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2026 toegelicht.

			x €1.000
Toelichting verschillen	Bedrag	V/N	I/S
Baten
De hogere baten autoparkeren resulteren uit de uitbreiding betaald parkeren en hebben betrekking op kortparkeren, parkeervergunningen en naheffingen.	3.603	V	S
Verhoging baten openbare parkeergarages, voornamelijk gedreven door hogere opbrengsten als gevolg van een hogere bezettingsgraad van de parkeergarages zoals vastgesteld in het Meerjarenperspectief Ruimte 2025 .	468	V	S
Als gevolg van het Coalitieakkoord zijn de baten bezoekersparkeren lager. In zone BC geldt een verhoogd kortingspercentage voor bezoekers van 50% naar 95% vanaf 2027.	2.000	N	S
Als gevolg van het Coalitieakkoord zijn de baten op betaald parkeren op zondag hoger: In de zone A2 op zondag betaald parkeren in te voeren met als venstertijd 09.00-23.00 uur en in zone A1 de venstertijd uit te breiden van 12.00-18.00 uur naar 09.00-23.00 uur.	2.650	V	S
Lasten
Autoparkeren Expl. SB: voor 2026 is vanuit de reserves incidenteel extra budget beschikbaar gesteld voor maatregelen die genomen zijn om de aanhoudende overlast rondom de openbare en P+R parkeergarages te bestrijden. Dit budget is niet meer beschikbaar voor 2027.	585	V	S
Autoparkeren Ruimte: in de Voorjaarsnota 2025 is 1,5 miljoen euro vrijgemaakt om in het parkeerdossier de basis op orde te brengen. In 2026 worden de resterende middelen ingezet.	1.000	V	I
Autoparkeren Ruimte: in 2026 worden de incidentele middelen ten behoeve van het Parkeer Route Informatie Systeem (PRIS) ingezet, voortvloeiend vanuit het Meerjaren Perspectief Ruimte 2025.	540	V	I
Autoparkeren Ruimte: correctie op een verrekening met de egalisatiereserve parkeren bij het Meerjaren Perspectief Ruimte 2026.	529	N	I
Autoparkeren VTH: de hogere lasten resulteren uit de uitbreiding betaald parkeren en hebben betrekking op parkeervergunningen, handhaving en kortparkeren.	2.299	N	S
Fietsparkeren Ruimte: in 2027 is het beleidsbudget Fietsparkeren Ruimte incidenteel hoger als gevolg van het investeringspakket Groei in Balans.	522	N	I

			x €1.000
Toelichting verschillen in reserves	Bedrag	V/N	I/S
Onttrekkingen
In 2026 zijn de onttrekkingen uit de parkeerreserve hoger als gevolg van het resultaat op de parkeerexploitatie en enkele incidentele onttrekkingen (onder andere ten behoeve van PRIS en het op orde brengen van de basis in het parkeerdossier).	820	N	I
Toevoegingen