Passende 24 uurs zorg en verblijf

Inwoners in de U16 regio wonen zoveel mogelijk zelfstandig en krijgen aanvullend op wat er in de sociale basis en de basiszorg kan worden geboden passende ondersteuning in de eigen leefomgeving. Als dit (tijdelijk) niet mogelijk is, heeft de U16-regio passende opvang- en verblijfsvoorzieningen.

Beleidskader

Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten:

Voor deze doelstelling zal in Q4 2026 nieuw beleid worden voorgelegd aan uw raad: De verordening maatschappelijke ondersteuning per 1-1-2027 .

Effectindicatoren

Bereik


Het aantal inwoners dat gebruik maakt van een centrumgemeentevoorziening neemt toe. Deze beweging is niet in lijn met de beleidsnota Utrecht onder dak waarbij we ernaar streven dat elke inwoner zo snel mogelijk een woning heeft. We zien echter ook een toename van beschermd thuis, dit is wel in lijn met de gewenste beweging en onze inzet op zo snel mogelijk een huis en zoveel mogelijk ondersteuning binnen de eigen woonomgeving. Hoe dit zich in de toekomst ontwikkelt, wordt naast de inzet vanuit deze programmadoelstelling ook voor een belangrijk deel bepaald door de mate waarin het lukt om de grondoorzaken aan te pakken met als belangrijkste het gebrek aan voldoende betaalbare woningen waardoor mensen soms noodgedwongen langer in eenzelfde woning blijven waardoor spanning ontstaat of waardoor uitstroom uit de opvang stokt (zie ook paragraaf risico’s). Daarnaast verwachten we het volgende:

• Voor beschermd thuis verwachten we een toename in het aantal inwoners dat gebruik kan maken van deze voorziening omdat we vanaf Q3/Q4 2026 uitbreiden met 36 plekken. De uitbreiding realiseren we in de subregio's Lekstroom, Zuidoost (ZOU) en Utrecht-West, aansluitend bij de ambitie voor betere regionale spreiding. 
• Op lange termijn breiden we daarnaast uit met 16 plekken beschermd verblijf. De implementatie loopt gefaseerd vanaf Q4 2026, waardoor we een iets hoger bereik verwachten in 2027. 
• Voor Beschermd Wonen bovenregionaal zagen we in 2024 dat de uitstroom voornamelijk plaatsvond richting de WLZ, waardoor er toen een lichte daling heeft plaatsgevonden. Voor 2026 en 2027 verwachten we een stabilisatie van bereik. Tegelijkertijd zetten we in op meer prikkelarme plekken, wat op de langere termijn kan leiden tot een hoger bereik. 
• Maatschappelijke opvang: het aantal mensen dat gebruik maakt van de maatschappelijke opvang is de afgelopen jaren gestegen. Tegelijkertijd zien wij dat door de beperkte doorstroommogelijkheden de verblijfsduur stijgt en het aantal plekken niet toeneemt. We verwachten daarom dat het aantal unieke cliënten niet zal toenemen. 
• Stadsteam Backup: de toename in het aantal dakloze mensen vertaalt zich ook in een toename in het aantal mensen dat gebruik maakt van de begeleiding van Stadsteam Backup. De afname in 2025 betrof een administratieve opschoning, de instroom steeg echter, we verwachten dat deze stijging doorzet maar dat deze richting 2027 stabiliseert. 
• GIA: De druk neemt toe, waardoor zelfs op regelmatige basis moet worden uitgeweken naar hotels. Het aantal plekken is in 2026 met 6 toegenomen. Mede als gevolg van toegenomen aandacht en een verhoogde meldingsbereidheid, zal het gebruik van deze opvang en ook bij Veilig thuis en het Centrum Seksueel geweld (niet weergegeven in de grafiek) naar verwachting toenemen.

Beschikbaarheid 

In de grafiek staat het gemiddeld aantal wachtdagen op het moment van instroom weergegeven per voorziening. De wachttijden op het gebied van beschermde woonvormen en opvang zijn mede afhankelijk van de mogelijke uitstroom. Belangrijke factor daarbij is het woningtekort (zie paragraaf risico's)

• Beschermd thuis: de wachttijd liep in 2025 iets op, maar volgens de cijfers uit het eerste tertaal van 2026 is er sprake van een daling. Gezien de voorziene uitbreiding verwachten wij dat deze trend zich verder voortzet. 
• Beschermd verblijf: ook de wachttijd voor beschermd verblijf liep in 2025 iets op en ook hier verwachten we op basis van de cijfers van het eerste tertaal van 2026 een kleine daling. In combinatie met de uitbreiding in plekken, verwachten we dat de wachttijd ook in 2027 iets zal dalen. 
• Beschermd wonen bovenregionaal: door de beperkte uitstroommogelijkheden, naar ofwel de WLZ of uitstroomwoningen, verwachten wij een lichte stijging van de wachttijd voor 2026 en stabilisatie richting 2027.
• Maatschappelijke opvang: we zagen afgelopen jaren dat mensen in piekperiodes een aantal dagen moesten wachten voordat er plek is in de daklozenopvang. We verwachten dat dit vaker voor zal blijven komen. 
• Stadsteam Backup: Hoewel inwoners nog steeds direct terecht kunnen, zien we dat er in het afgelopen jaar soms wachttijden zijn ontstaan voor de trajectregie van het stadsteam. Voor 2026 en 2027 verwachten we dat deze wachttijden door extra inzet op ondersteuning tot een minimum worden beperkt.
• Opvang op het gebied van geweld in afhankelijkheidsrelaties: we zien ook hier dat de druk op de beschikbaarheid toeneemt, in 2025 waren er 2 tijdelijke opnamestops. Zoals bij beschikbaarheid beschreven is er gewerkt aan uitbreiding om dit te voorkomen. Met deze inspanningen hopen we de druk op de vrouwenopvang in 2026 en 2027 te verlichten. 

Kwaliteit
Ook bij de partijen die beschermde woonvormen bieden zetten we grotendeels de lijn van voorgaande jaren door. Zie voor een uitgebreidere toelichting de doelstelling laagdrempelige basiszorg. 
In aanvulling hierop hebben wij rondom de beschermde woonvormen regelmatig contact met cliëntvertegenwoordigers en belangenbehartigers Maatschappelijk Opvang en Beschermd wonen. Zij geven ons gevraagd en ongevraagd advies en geven signalen door over de ervaren kwaliteit van de ondersteuning en waar we deze kunnen verbeteren. 

Activiteiten

Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen:

Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar

•  We bereiden de aanbesteding maatschappelijke opvang (ingangsdatum 1-1-2029) inclusief de basiszorg dakloze mensen (MO), Beschermd wonen (BW) en opvang slachtoffers van huiselijk geweld voor. We werken de kaders uit en spreken met belanghebbenden., o.a. over de (gefaseerde) afbouw van de opvang. 
•  We dragen vanuit het perspectief sociaal domein bij aan de voorbereiding van de invoering van de Wet versterking regie volkshuisvesting (Wvrv) en het besluit verdeling sociale huurwoningen onder mensen in een kwetsbare positie (verdeelbesluit) (gereed Q4 2027). We dragen ook bij aan de nieuwe huisvestigingsverordening (gereed Q2 2027).
•  We gaan in 2027, samen met een aantal andere steden, deelnemen aan de “Startmotor Wonen Eerst Jongeren”, een initiatief van een aantal ministeries en Housing First Nederland om Wonen Eerst voor jongeren in een aantal steden in te voeren. (geen einddatum voorzien) Zie ook Programma “ontwikkelen en wonen voor iedereen"
• In 2026 hebben we als U16 gemeenten deelgenomen aan de ETHOS-telling . In 2027 kunnen we op basis van de uitkomsten van de telling kijken hoe en of de acties uit de Regionale Aanpak Dakloosheid beleid gerichter kunnen worden ingezet (gereed Q4 2027).

Activiteiten die we niet meer doen

• Niet van toepassing

Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen

• We geven uitvoering aan het Uitvoeringsprogramma Dakloosheid en Beschermd Wonen 2027-2028. 
• We gaan door met het leren en ontwikkelen op het gebied van de Checklist gelijke behandeling , de ervaringen uit de praktijk worden meegenomen in de aanbesteding MO/BW in 2029.
• We blijven werken aan preventie en herstel in de U16 om beter inzicht te krijgen in wat goed gaat en wat beter kan, om onderling van elkaar te leren en elkaar te inspireren.
• We gaan met verder met de partners in een werkgroep voor dakloze gezinnen, omdat het aantal gezinnen dat zich met uitsluitend een woonprobleem meldt toeneemt en zij vaak buiten de reikwijdte van de Wmo vallen. Hierin werken we het proces uit van aanmelding tot duurzame huisvesting uit en brengen we grijze gebieden in kaart.
•  We blijven samenwerken met het zorgkantoor en woningcorporaties ten behoeve van een passend zorglandschap, voorkomen van instroom in verblijfsvoorzieningen en vergroten van uitstroommogelijkheden.
• In 2026 is er een regionale klankbordgroep MO/BW ingericht die functioneert als gesprekspartner voor de gemeentes in de U16, deze stelt de gemeente in staat om in gesprek te gaan met cliënten die ervaring hebben met de Maatschappelijke Opvang en/of Beschermd Wonen in de U16. In 2027 blijven we op inzetten op structurele en betekenisvolle clientparticipatie met betrekking tot het maken, evalueren en uitvoeren van beleid rond de Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen.
• Samen met het Meld- en Adviespunt Bezorgd (MAB) van de GGDrU zetten we in op het terugdringen van recidivemeldingen en het vergroten van efficiëntie in meldingen; onder andere door met samenwerkingspartners afspraken te maken over meldroutes.
• We blijven ons inzetten op het realiseren van prikkelarme woonplekken in de regio U16 . Daarvoor onderzoeken we kansrijke locaties in de regio.
• We continueren onze inzet op het Centrum Seksueel Geweld (CSG) en gaan aan de slag met de implementatie van de Europese richtlijn inzake geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld die in 2027 moet worden omgezet naar nationale wetgeving en onder meer de verankering van het CSG in de wet regelt.
• Proeftuin kind-en gezinsbescherming: zie voor informatie hierover de doelstelling ‘veilig opgroeien’ in programma Kansrijk opgroeien.
•  We geven uitvoering aan de aanpak van geweld tegen vrouwen  (06-02-2026)

Financiën Passende 24 uurs zorg en verblijf

In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2026 toegelicht.

In 2026 waren er middelen uit voorgaande jaren beschikbaar via de algemene dekkingsreserve voor Aanpak van dakloosheid, Living lab eerst een thuis en beschermd wonen. Deze zijn in 2026 aan de reserve onttrokken.