Passende aanvullende zorg

Utrechters krijgen bij een ondersteuningsbehoefte waarvoor specifieke expertise nodig is, tijdig passende aanvullende ondersteuning in samenhang met de basiszorg en sociale basis, zodat zij zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen en mee doen.

Beleidskader

Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten:

Voor deze doelstelling zal in Q4 2026 nieuw beleid worden voorgelegd aan uw raad: De verordening maatschappelijke ondersteuning per 1-1-2027.

Effectindicatoren

Bereik


Het aantal inwoners dat gebruik maakt van aanvullende zorg stijgt licht. Op basis van de cijfers van het eerste tertaal van 2026 verwachten we dat deze beweging doorzet. Deze toename past binnen de bredere maatschappelijke trend van een groei in het aantal 80+-ers in de samenleving (dubbele vergrijzing), de ambitie om inwoners langer zelfstandig thuis te laten wonen en ons Wmo beleid om meer groepsgericht te werken en met inzet van technologie meer mensen te helpen binnen dezelfde capaciteit. Hoe de vraag zich verder ontwikkelt is mede afhankelijk van de mate waarin het lukt om de grondoorzaken aan te pakken, de samenredzaamheid te verhogen en ontwikkelingen op de arbeidsmarkt (zie ook paragraaf risico’s). Daarnaast zien we het volgende: 

• In 2027 gaan we van start met de transformatie van het Utrechtse Wmo- stelsel, via de overeenkomst “Wmo aanvullende zorg in de wijk”  waarbij het de bedoeling is dat aanvullende zorg altijd aanvullend is op de andere sporen en dat een stevige sociale basis het fundament is voor alle inwoners, ook voor inwoners met een ondersteuningsbehoefte. Binnen de opdracht zullen in het kader van eenvoud de huidige voorzieningen Thuisbegeleiding en Individuele Begeleiding opgaan in de nieuwe voorziening Ambulante ondersteuning en de voorzieningen Dagbegeleiding en Arbeidsmatige Activering in Dagactiviteiten, die deels als maatwerk en deels als algemene voorziening zullen worden geboden. Daarbij zal de ondersteuning ook blended en groepsgericht worden geboden. De grafiek zal bij de verantwoording zijn aangepast op de nieuwe voorzieningen. 
• De verwachting is dat het aantal deelnemers aan de specialistisch dagactiviteiten afneemt omdat zij meer gebruik gaan maken van de algemene voorzieningen. Eenzelfde beweging wordt een jaar later ook ingezet bij de ambulante ondersteuning waarbij ook de beweging naar groepsgerichte en collectieve ondersteuning zal worden voortgezet. 
• Het aantal regiotaxipassen is, na de administratieve opschoning in 2024, tegen de verwachting in, licht door blijven dalen. Voor de komende jaren wordt gezien de demografische ontwikkelingen wel een lichte stijging verwacht.
• De landelijke besluitvorming over de toekomst van Hulp bij huishouden binnen de Wmo en inkomensafhankelijke eigen bijdrage Wmo per 1-1-2028 kan vanaf 2027 ervoor zorgen er mogelijk meer terughoudendheid is bij het aanvragen van ondersteuning. Het mogelijke effect hiervan is nog niet opgenomen omdat hier nog te weinig over bekend is.

Beschikbaarheid 

In de grafiek staat het gemiddeld aantal wachtdagen op het moment van instroom weergegeven per voorziening. Ook voor deze indicator geldt dat de verantwoording er vanwege de nieuwe opdracht “Wmo ondersteuning in de wijk ” en de bijbehorende transformatie van het zorglandschap anders uit zal komen te zien. 

• De wachttijd bij thuisbegeleiding blijft hoog, door een structureel tekort aan personeel en de hoge vraag zal deze vermoedelijk in 2026 zelfs stijgen, de verwachting is dat de nieuwe opdracht Wmo-ondersteuning in de wijk en de veranderingen daarin op het gebied van begeleiding zullen zorgen voor een afbuiging van deze trend. 
• We zien dat de gemiddelde wachttijd bij instroom bij individuele begeleiding stijgt, omdat door de inzet op groepsgericht en blended werken het aantal mensen op de wachtlijst daalt. Hierdoor stromen er relatief veel mensen met een lange wachttijd in, waardoor het gemiddelde stijgt. Er lijkt echter dus een licht dalende trend van de wachtlijst IB, naar verwachting zal deze trend doorzetten in 2027.
• Bij dagbegeleiding zien we ook een toename in wachttijd, belangrijk om te vermelden dat dit alleen geldt voor de specialistische dagbegeleiding op het gebied van niet aangeboren hersenletsel. Voor reguliere dagbegeleiding voor ouderen is er geen wachtlijst. 
• Voor hulpmiddelen en woningaanpassingen (niet weergegeven in de grafiek) geldt dat de wachttijden sterk afhangen van de aard van het hulpmiddel/woningaanpassing waardoor een jaargemiddelde niet representatief is. We zien hierin geen grote veranderingen ten opzichte van voorgaande jaren. 
• Hulp bij huishouden (niet weergegeven in de grafiek): De afgelopen jaren is stevig ingezet op verkorten van wachttijden bij Hulp bij Huishouden, deze grote fluctuaties zorgen ervoor dat jaargemiddelden niet representatief waren. De inzet heeft effect gehad: waar eerder structurele knelpunten waren, zien we nu dat inwoners in vrijwel alle gebieden snel ondersteuning ontvangen. Gebied Zuid heeft enkel nog een korte wachtlijst. We verwachten dat de trend zich doorzet in 2026 en 2027. 

Kwaliteit
Ook bij de aanvullende zorgpartijen zetten we de lijn van voorgaande jaren door. Zie voor een uitgebreidere toelichting de doelstelling passende basiszorg. 

Activiteiten

Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen:

Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar

• We implementeren de nieuwe inkoop specialistische ondersteuning “Wmo in de wijk ”.  Hierbij ligt de nadruk op het inrichten en operationaliseren van de specialistische wijkteams en het waarborgen van zorgcontinuïteit voor inwoners die eind 2026 nog gebruik maken van een van de huidige maatwerkvoorzieningen. (gereed Q4 2028)
• We werken met de nieuwe aanbieder “Wmo in de wijk ” en de activeringspartners uit de sociale basis aan de transformatie van het aanbod van groepsactiviteiten. De belangrijkste inzet is het realiseren van een verschuiving van maatwerk- naar voorzieningen in de sociale basis, die laagdrempelig en zonder indicatie toegankelijk zijn om zwaardere zorginzet te voorkomen. (gereed Q4 2028)
• We werken met de nieuwe aanbieder “Wmo in de wijk ” aan de transformatie van de ambulante begeleiding, waarbij specialistische begeleiding nadrukkelijk aanvullend is op de basiszorg en de sociale basis en we inzetten op de beweging van individueel naar groepsgericht en blended. (gereed Q4 2030)
• We onderzoeken met de pilot Ambulante begeleiding met 24-uurs bereik- en beschikbaarheid de mogelijkheden om de huidige ondersteuningsvorm Beschermd Thuis ook wijkgericht te gaan organiseren, aansluitend bij de transformatie die we met specialistische begeleiding willen maken van individueel naar groepsgericht, blended en in aanvulling op de sociale basis en de basiszorg. (gereed Q4 2028)
• We versterken het wijkgericht werken door te sturen op samenhang en samenwerking met de basiszorg en de sociale basis, en stimuleren de inzet van verworven kennis en expertise uit het programma Thuis in je wijk  en de Wijkalliantie+. (gereed Q4 2028)
• We werken met o.a. woningbouwcoöperaties, zorgkantoor, zorg- en welzijnaanbieders aan de actieagenda Thuis voor ouderen waarin we inzetten op het versterken van ondersteuning, passende (woon)voorzieningen en een leefomgeving die het mogelijk maakt dat ouderen langer prettig en veilig thuis kunnen wonen. (gereed Q1 2027)
• We richten een centrale overlegdag en Stadtafel Gezondheid, Welzijn en Zorg in waarin de partijen in het medisch en sociaal domein domeinoverstijgende knelpunten aanpakken. (Q4 2028)
• We geven uitvoering aan de werkagenda AZWA waarmee de basisfunctionaliteiten en de basisinfrastructuur voor samenwerking tussen het medisch en sociaal domein ingericht worden. (gereed 2027 Q4 2030)
• We geven uitvoering aan de samenwerkingsagenda met Zilveren Kruis/ Zorgkantoor 2026-2030. (gereed Q4 2030)
• We maken met partners in de stad een ketenaanpak dementie. (gereed Q2 2027)
• Wij bereiden ons voor op de wetswijziging Hulp bij het Huishouden. (gereed Q4 2028)
• We geven uitvoering aan het plan van aanpak naar aanleiding van het Rekenkameronderzoek “stof tot nadenken ” over hulp bij het huishouden. (gereed Q4 2027)

Activiteiten die we niet meer doen

• De subsidieregeling sociale Prestatie en dagondersteuning is per 31 december 2026 stopgezet, de middelen zijn deels opgenomen in de opdracht Wmo ondersteuning in de wijk . Ook zijn een deel van de middelen overgeheveld naar programma Levendige en gezonde stad binnen de opdracht van Wijkwerkutrecht en de nieuwe subisidieregeling sociale basis .

Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen

• We werken in samenwerking met de woningcorporaties verder aan het realiseren van scootmobielstallingen in de stad  om de toegankelijkheid en zelfstandigheid van inwoners te versterken. 
• We geven uitvoering aan Uvp Vitaal en krachtig ouder worden 2025-2027 .
• We geven uitvoering aan het UvpP Toezicht Wmo en Jeugdwet 2025-2027 .
•  In lijn met het coalitieakkoord zijn we scherper op de toekenningen van de regiotaxi.

Financiën Passende aanvullende zorg

In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2026 toegelicht.

 
Voor de transformatie naar meer groepsgericht werken is in 2026 een onttrekking gedaan aan de reserve Hervormingen sociaal domein.