Levendige en gezonde stad | Risico's

Risico's

Strategische programmarisico’s	Maatregel
Door (grotendeels) binnenstedelijk te bouwen bestaat het risico dat onvoldoende ruimte beschikbaar blijft voor maatschappelijke voorzieningen. Hierdoor kan de doelstelling ‘groei in balans’ onder druk komen te staan. De toenemende schaarste aan ruimte, gecombineerd met een groeiende vraag naar maatschappelijke functies, belemmert een optimale spreiding en benutting van gemeentelijk vastgoed.	Meer inzetten op gemengd en meervoudig ruimtegebruik Nagaan of alle m² nodig zijn. Zoeken en vastleggen van ruimte voor maatschappelijke voorzieningen binnen de omgevingsvisie en gebiedsontwikkelingen. Integraal keuzes maken en prioriteren bij ontwikkeling omgevingsvisie, binnen gebiedsontwikkelingen en in MPR. Ook tegenover andere ruimtevragers als wonen, energie, groen, etc.
Door stijgende (bouw-)kosten en toenemende risico's, o.a. als gevolg van wereldwijde ontwikkelingen, bestaat het risico dat er: Weinig tot geen inschrijvingen komen op een opdracht; Inschrijvingen zijn die ver boven de maximaal verwachte waarde uitkomen. Dit kan resulteren in vertragingen, heraanbestedingen of het niet kunnen realiseren van projecten binnen de gestelde kaders.	De afgelopen aanbestedingen evalueren en kijken welke geleerde lessen we moeten toepassen. Marktpartijen benaderen om te vragen waarom ze niet inschrijven of terugtrekken bij aanbestedingen. Verkennen van slimme aanbestedingsvormen die onze aanbestedingen voor marktpartijen aantrekkelijker maken.
Het risico dat onze duurzaamheidsambities en opvangvoorzieningen niet worden gehaald door overbelasting van het elektriciteitsnet (netcongestie)	Inzetten op het gasloosready maken van gebouwen en onderzoeken of met flexcontracten gekeken kan worden naar gebruik tijdens piekuren. Per project onderzoeken wat (tijdelijk) mogelijk is. Door Stedin en TenneT wordt gewerkt aan verzwaring van het net en de bouw van transformatorhuisjes.
Een te grote stijging van de kostprijsdekkende huur van het maatschappelijk vastgoed door doelstellingen op het gebied van (bijna) energieneutraliteit, circulariteit, toegankelijkheid en klimaatadaptiviteit, waardoor die niet meer betaald kan worden door (maatschappelijke) huurders. De doelstellingen die we hebben komen terug in extra kosten die we doorberekenen in de kostprijsdekkende huur. Het beleidsterrein zal een hogere subsidie moeten verstrekken om de stijging te compenseren. Door gemeentelijke bezuinigingen is dit slechts gedeeltelijk of helemaal niet mogelijk. De financiële rentabiliteit van het maatschappelijk vastgoed kan hiermee onder druk komen te staan.	Inzichtelijk maken welke ambities wel en niet passen binnen de kostprijsdekkende huur op basis waarvan bestuurlijke keuzes gemaakt kunnen worden. Vervolgens kan het ambitieniveau worden aangepast waarbij het streven is om de basiskwaliteit te waarborgen. Meer prioriteren. We plaatsen bijvoorbeeld kwantiteit over kwaliteit. We zoeken hierin naar de balans tussen uitvoerbaarheid en aanvullende bovenwettelijke eisen Daarnaast worden er in overleg met beleidsterreinen realistische doelstellingen geformuleerd.
Er is sprake van een spanningsveld tussen de langetermijnplanning van vastgoed en de korte(re) termijn waarop beleidskeuzes worden gemaakt. Waar vastgoedinvesteringen vaak voor jaren of decennia worden aangegaan, kunnen beleidsprioriteiten binnen één bestuursperiode verschuiven. Het gevolg hiervan is dat er een gebouw ontwikkeld wordt dat niet altijd direct aangepast kan worden aan nieuwe wensen en/of ambities.	Flexibiliteit toepassen in vastgoedontwikkeling en -beheer, en een goede afstemming organiseren tussen beleidsmakers, vastgoedprofessionals en partners.
Het risico op het vaker voorkomen van calamiteiten. Hieronder vallen verschillende onvoorspelbare en onverwachte situaties die grote gevolgen kunnen hebben. Denk hierbij aan oplopende geopolitieke spanningen, een natuurramp zoals overstromingen of een cyberaanval.	Verkennen hoe we ons als gemeente kunnen voorbereiden op dit soort situaties en hoe de gevolgen zo beperkt mogelijk kunnen worden gehouden.
Structurele arbeidsmarktkrapte beperkt het realiseren van maatschappelijke opgaven. Partijen in de stad hebben tekorten aan zorg- en welzijnspersoneel, pedagogisch medewerkers, vrijwilligers, bouwpersoneel en cultuurpersoneel. Binnen de zwembaden is er behoefte aan zweminstructeurs	Uitvoeren beleidsnota arbeidsmarkt: actieve en gerichte benadering van de arbeidsmarkt, met focus op kansrijke start (o.a. kinderopvang en kraamzorg) en ouderen. Verhogen instroom en verminderen uitstroom medewerkers door ruimte voor leren en ontwikkelen. Flexibiliteit in de bezetting inbouwen voor pieken en dalen. Samen met sportverenigingen actief inzetten op zelfbeheer binnen de zwembaden. Extra inzet op werven en behouden van vrijwilligers.
Het rijksbeleid op het gebied van asiel en integratie staat op gespannen voet met het Utrechtse beleid, en op onderdelen ook met de uitgangspunten van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Het kabinet heeft een ingrijpend asielprogramma dat stevige gevolgen heeft voor de doelstelling Nieuwkomers. We hebben resultaatdoelen voor het realiseren van: Opvangplekken van Oekraïners, Asielopvang en opvang voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen (spreidingswet), Doorstroom statushouders van asielopvang naar een woonplek (huisvestingswet) Bewaken humanitaire ondergrens voor kwetsbare dakloze EU-migranten en ongedocumenteerde mensen Inburgering van nieuwkomers (inburgeringswet) Het wordt om diverse redenen steeds moeilijker deze resultaten te behalen: Schaarste in de stad: fysieke ruimte en uitvoerend professionals. Door toename van de doelgroepen en de kwetsbaarheid zijn meer opvangplekken nodig en stijgt de druk op zorg (denk aan JGZ), sociale- en maatschappelijke voorzieningen in de stad (denk aan onderwijs). Onzekerheid van de impact van nieuwe regelgeving, zoals het Europese Migratiepact, tweestatussenstelsel en de doelgroepflexibele regeling. Er is onzekerheid over de periode na het aflopen van de Europese Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB). Het langetermijnbeleid is in ontwikkeling waarbij er financiële middelen ontbreken. Hierdoor is het moeilijk langjarige afspraken te maken. Budget voor uitvoeringskosten inburgering groeit niet mee met de opgave.	Voortzetten actieve lobby, indien mogelijk met G4 en VNG op: Oekraïne: Verlengen bestaande locaties Aanpassen (Rijks)beleid Aankoop van panden Asielopvang: Inzet op realiseren van langjarige en kwalitatieve opvangvoorzieningen volgens Plan Einstein. Huisvesting statushouders: Versterken samenwerking met woningbouwcorporaties. Onderzoeken van alternatieven voor huisvesting statushouders. Inburgering: Maatregelen treffen om de kosten te verlagen en tijdelijke dekking via de Voorjaarsnota.
Onzekerheid over Rijksfinanciering en de financiële houdbaarheid van de gemeentelijke opgaven ten opzichte van een groeiende vraag hebben financiële gevolgen waardoor we onze aanpak op onderdelen moeten herijken.	Lobby richting het Rijk: samen met partners geven we aan dat gemeenten tegen de grens oplopen van de activiteiten die ingezet kunnen worden in verhouding tot de financiën. Opdrachten en subsidieplafonds verlagen.
Zowel landelijke politieke beslissingen en uitspraken, als internationale gebeurtenissen maken veel los in de stad. Het geeft een gevoel van onmacht en frustratie. Dit kan invloed hebben op het draagvlak voor opvanglocaties en sociale initiatieven. Ook is er vanuit de stad een roep om scherpere keuzes te maken als reactie op mensenrechtenschendingen door internationale actoren.	Inzet op vaardigheden en kennis over deze thema’s bij welzijn en jongerenwerk via Utrecht zijn We Samen, deels gefinancierd door Rijksgelden vanuit de NCTV. Stellingname van college en raad over deze thema’s. Onderzoeken hoe we handelingsperspectief kunnen ontwikkelen voor het omgaan met actoren die verbonden zijn aan mensenrechtenschendingen wereldwijd.
De online leefwereld wordt steeds belangrijker. Op inhoud zien we dat wat online gebeurt, grote impact heeft, met name op jongeren. De groeiende macht van bigtech en de groeiende mogelijkheden online voor het delen van extreme meningen en content – ook vanuit buitenlandse actoren - kan leiden tot polarisering, verdeeldheid in de stad en een toename in extremistisch gedachtegoed.	Voortzetting Utrecht Zijn We Samen, de Utrechtse Online Coalitie die we samen met partners uit o.a. welzijn, jongerenwerk en onderwijs hebben opgericht om de kennis over de onlinewereld te vergroten en online extremisme en polarisatie tegen te gaan. Voor de langere termijn borgen van de online vaardigheden in onze bredere aanpak van polarisatie en radicalisering.
Door een veranderend klimaat kunnen extreme weersomstandigheden gezondheidseffecten hebben op Utrechters.	Inzetten op vergroening rondom gemeentelijk vastgoed in een hoog stedelijke omgeving. Hittebestendige en geïsoleerde gebouwen opleveren.
De houdbaarheid van het sociaal domein staat onder druk. Ingezette koers om het sociaal domein te hervormen leidt ook tot extra verwachtingen van de sociale basis, en een hogere druk voor o.a. informele zorgorganisaties, welzijnswerk, vrijwilligers en mantelzorgers.	Met de hervormingen werken aan het versterken van de houdbaarheid van het sociaal domein en andere manieren van werken: meer groepsgericht, wijk- en buurtgericht, collectief en digitaal. Dit wordt gerealiseerd aan de hand van de herziening van subsidies in de sociale basis, de inkoop van zorg en welzijn en met vernieuwende werkwijzen die we ontwikkelen met partners in de stad.